![]() |
| Foto: Juvenal Balán |
7 de octubre de 2026 17:10:54
Ο Κομαντάντε Αντάρτης Ερνέστο Τσε Γκεβάρα βρίσκεται στις καρδιές εκατομμυρίων Κουβανών, αλλά και άλλων λαών του κόσμου.
Όχι μόνο στο χαλαρό, περιστασιακό διάλογο. Όχι μόνο στη μελαγχολική κουβέντα. Όσο πιο δύσκολη και αντιφατική παρουσιάζεται η συγκυρία και η συζήτησή της, όσο πιο περίπλοκη και οδυνηρή γίνεται, ανάμεσα σε κεραυνούς, ασφυξία, απογοητεύσεις και πάθη —πάντα πάθη—, ο Ερνέστο θα βρίσκει τον τρόπο να παρεμβαίνει.
Και θα υπάρξουν εκείνοι που θα καταφύγουν σε κάθε λογής ακροβασίες, άλλες πιο εξεζητημένες από τις άλλες, για να μην τον αφήσουν να μπει στη συζήτηση.
Σε εποχές προσποιητής λογικής, θα τον πουν τρελό.
Σε μέρες ψεύτικης ηρεμίας, θα τον χαρακτηρίσουν βίαιο.
Σε ώρες υποτιθέμενης αγάπης, θα τον κατηγορήσουν ως άσπλαχνο.
Σε στιγμές δήθεν ευκαιριών, θα τον χαρακτηρίσουν άκαιρο.
Σε δευτερόλεπτα διακηρυγμένης δημοκρατίας, θα τον πουν αυταρχικό.
Κι όμως, ο Τσε θα συνεχίσει να παρεμβαίνει. Χωρίς την άδεια κανενός. Με τη βοήθεια πολλών ανδρών και γυναικών.
Ποιοι θα τολμήσουν να κάνουν την «τρέλα» να τον καλέσουν; Θα τους παρουσιάσουν κι αυτούς ως τρελούς, βίαιους, άσπλαχνους, άκαιρους, αυταρχικούς ή αρρώστους από νοσταλγία;
Θα επαναλαμβάνουν από μνήμης τις ομιλίες του; Θα έρχονται με τα μάτια πυρωμένα από τη δύναμή του; Θα επιχειρούν να ξεπεράσουν κάποιο «ιερό» όριο;
Με ποια χέρια;
Με ποια πόδια;
Με ποιες οργές και ποια όνειρα;
Ή μήπως θα τον επικαλούνται χωρίς να το ανακοινώνουν —ή ακόμη και χωρίς να το γνωρίζουν οι ίδιοι;
Δεν θα υπάρξουν «συντονισμένες επισκέψεις» του Τσε μπροστά στην πυρακτωμένη συζήτηση για το παρόν και το μέλλον.
Θα είναι, πια χωρίς επιστροφή, μια άβολη —ίσως και κατηγορητική— παρουσία στο μυαλό μας, σε εκείνες τις εποχές, τις μέρες, τις ώρες, τα δευτερόλεπτα και τις στιγμές όπου θα κυριαρχούν η αντιδραστική και ακινητοποιητική τρέλα, η βία των καταχραστών, η ασπλαχνία, η παράλυση και ακόμη και ο πιο εκλεπτυσμένος αυταρχισμός —όλα τους μεταμφιεσμένα, ντυμένα με τα αντίθετά τους.
Και θα είναι ο λαός, ο λαός με σάρκα και οστά, αυτός που θα φυλάει τα νώτα αυτής της παρουσίας.
Ο λαός που βρίσκεται πέρα από, κοντά σε, ακόμη και ανάμεσα στην επίκαιρη και εύκολη υπενθύμιση που πυροδοτούν ορισμένες ημερομηνίες· στη δύναμη και το βάθος ενός επίκαιρου συνθήματος· στο γραμματόσημο που τυπώνεται, γίνεται τατουάζ και, τελικά, το κουβαλά κανείς πάνω του· στα τραγούδια μιας άλλης —περισσότερο ή λιγότερο— εποχής και στα βιβλία που διάβασε κανείς στην ώρα τους ή εκτός εποχής.
Θα είναι ο λαός.
Και η ντροπή του.
Αλλά… μέχρι πότε, συναγωνιστές;
Με τον κίνδυνο να φανεί πως είμαστε γελοίοι, θα είναι, πιθανότατα, μέχρι τη νίκη.

