Το παρόν έγγραφο αποτελεί τη συμβολή της Κούβας στην έκθεση που ζητήθηκε από τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ), δυνάμει του ψηφίσματος A/RES/80/4, με τίτλο «Η ανάγκη τερματισμού του οικονομικού, εμπορικού και χρηματοπιστωτικού αποκλεισμού που έχουν επιβάλει οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής κατά της Κούβας», το οποίο εγκρίθηκε με συντριπτική πλειοψηφία στο πλαίσιο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, στις 29 Οκτωβρίου 2025.
Το συνολικό ύψος των ζημιών που υπέστη η Κούβα εξαιτίας του αποκλεισμού κατά την περίοδο από την 1η Μαρτίου 2025 έως τις 28 Φεβρουαρίου 2026 ανέρχεται στο ποσό-ρεκόρ των 8.083.300.000 δολαρίων ΗΠΑ, δηλαδή 7% υψηλότερο από το ήδη εξαιρετικά υψηλό ποσό που είχε καταγραφεί στην προηγούμενη έκθεση.
Στο παράρτημα της παρούσας έκθεσης αναλύονται οι επιπτώσεις στους διάφορους τομείς της κουβανικής κοινωνίας. Οι σωρευτικές ζημιές κατά τα χρόνια εφαρμογής του αποκλεισμού ανέρχονται σε 178.700.500.000 δολάρια ΗΠΑ σε τρέχουσες τιμές, ποσό κατά 4,7% υψηλότερο από εκείνο που αναφερόταν στην προηγούμενη έκθεση. Αν ληφθεί υπόψη η μεγάλη αύξηση της τιμής του χρυσού έναντι του δολαρίου, το σωρευτικό ποσό ανέρχεται σε 3.896.505.000.000 δολάρια ΗΠΑ.
Εάν δεν υπήρχε ο αποκλεισμός, το ΑΕΠ της Κούβας σε τρέχουσες τιμές το 2025 θα ήταν 10,8% υψηλότερο από την εκτιμώμενη αξία του για το συγκεκριμένο έτος. Ο τεράστιος όγκος αυτών των ζημιών δεν προκαλεί έκπληξη, καθώς ο ίδιος ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών (ΗΠΑ), Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε στις 8 Ιανουαρίου 2026, αναφερόμενος στην πολιτική της κυβέρνησής του έναντι της Κούβας: «Δεν νομίζω ότι μπορεί να ασκηθεί πολύ μεγαλύτερη πίεση, εκτός αν μπούμε μέσα και διαλύσουμε τον τόπο».
Μετά από περισσότερα από 60 χρόνια αυστηρής εφαρμογής, ο σκοπός του αποκλεισμού παραμένει ο ίδιος: η καταστροφή της Κουβανικής Επανάστασης. Για τον σκοπό αυτόν, εντείνονται οι ελλείψεις, πλήττεται ο κοινωνικός και παραγωγικός ιστός της Κούβας και επιχειρείται η απομόνωση της χώρας, με την ελπίδα ότι οι Κουβανοί θα εγκαταλείψουν την προσπάθειά τους να αποφασίζουν οι ίδιοι για την τύχη τους.
Καμία διατύπωση δεν θα μπορούσε να παρουσιάσει με πιο εύγλωττο τρόπο τον σκοπό του αποκλεισμού από εκείνη που περιέχεται στο υπόμνημα του τότε υφυπουργού Εξωτερικών Λέστερ Μάλορι, με ημερομηνία 6 Απριλίου 1960:
«Πρέπει να χρησιμοποιηθούν γρήγορα όλα τα δυνατά μέσα για την αποδυνάμωση της οικονομικής ζωής της Κούβας (…) μια γραμμή δράσης που, όντας όσο το δυνατόν πιο επιδέξια και διακριτική, θα επιτύχει τη μεγαλύτερη δυνατή πρόοδο στη στέρηση χρημάτων και προμηθειών από την Κούβα, ώστε να μειωθούν οι οικονομικοί της πόροι και οι πραγματικοί μισθοί, να προκληθούν πείνα, απελπισία και η ανατροπή της κυβέρνησης».
Κατά τη διάρκεια του τελευταίου έτους, η κυβέρνηση των ΗΠΑ ενίσχυσε τις προσπάθειές της να στραγγαλίσει και να απομονώσει πλήρως την Κουβανική Επανάσταση. Με αυτόν τον στόχο, προστέθηκαν ως εργαλεία μέγιστης πίεσης η επιβολή ενεργειακού κλοιού κατά της Κούβας και ένα εξαντλητικό καθεστώς δευτερογενών κυρώσεων εναντίον κάθε οντότητας τρίτων χωρών που διατηρεί επενδύσεις ή εμπορικούς δεσμούς με κουβανικές οντότητες.
Σε αυτά προστίθενται οι καταστροφικές συνέπειες της αδικαιολόγητης παρουσίας της Κούβας στον μονομερή, αυθαίρετο και δόλιο κατάλογο του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ με τις χώρες που φέρονται να υποστηρίζουν την τρομοκρατία, η επιθετική χρηματοπιστωτική δίωξη και η αυστηρή εφαρμογή των νόμων που κωδικοποιούν τον αποκλεισμό, κυρίως του Νόμου Helms-Burton.
Ένα επιπλέον στοιχείο της κλιμάκωσης της επιθετικότητας των ΗΠΑ υπήρξε η επικίνδυνη και ανεύθυνη χρήση ολοένα και πιο απειλητικής ρητορικής κατά της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Κούβας. Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, υψηλόβαθμα στελέχη της αμερικανικής κυβέρνησης προέβησαν επανειλημμένα σε δηλώσεις που παρέπεμπαν στη χρήση βίας για την εξάλειψη του κουβανικού πολιτικού και οικονομικού συστήματος. Η προσβολή του δικαιώματος αυτοδιάθεσης και η ανάμειξη στις εσωτερικές υποθέσεις της Κούβας υπήρξαν εμφανείς.
Οι δηλώσεις αυτές προστίθενται στην εκστρατεία ψυχολογικού πολέμου που ασκείται στον κουβανικό λαό, με στόχο να προστεθεί ακόμη μεγαλύτερη αγωνία και άγχος στην καθημερινότητα του πληθυσμού και να προκληθεί κοινωνική έκρηξη.
Λόγω της πρωτοφανούς ενίσχυσης του αποκλεισμού σε ακραία επίπεδα και της πολυδιάστατης επίθεσης της κυβέρνησης των ΗΠΑ κατά της Κούβας, η οποία εντείνεται με σταθερό και σκόπιμο τρόπο, ο κουβανικός λαός έχει υποστεί επιδείνωση της ποιότητας ζωής του και ανυπολόγιστη ανθρωπιστική ζημιά.
Η σχεδόν πλήρης έλλειψη καυσίμων, οι παρατεταμένες και αγωνιώδεις διακοπές ηλεκτρικού ρεύματος, οι γενικευμένες διακοπές του εθνικού ηλεκτρενεργειακού συστήματος, οι επαναλαμβανόμενες αστοχίες στην παροχή νερού, οι μεγάλες δυσκολίες στη συλλογή στερεών αποβλήτων και οι δυσκολίες στην προμήθεια τροφίμων και φαρμάκων αποτελούν στοιχεία που χαρακτηρίζουν την καθημερινότητα των Κουβανών από τις αρχές του 2026. Κοινή αιτία όλων αυτών των προβλημάτων, σύμφωνα με την έκθεση, είναι ο αποκλεισμός.
Ο ενεργειακός αποκλεισμός
Στις 29 Ιανουαρίου 2026 ο αμερικανικός αποκλεισμός ενισχύθηκε με πρωτοφανή τρόπο, όταν επισημοποιήθηκε ένας ενεργειακός κλοιός κατά της Κούβας. Την ημερομηνία αυτή ο πρόεδρος των ΗΠΑ υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα (EO 14380), με το οποίο εγκρίθηκε η επιβολή πρόσθετων δασμών στις εισαγωγές από οποιαδήποτε χώρα που πωλεί ή προμηθεύει πετρέλαιο στην Κούβα, άμεσα ή έμμεσα.
Το μέτρο παρουσιάστηκε με την παράλογη και γελοία αιτιολόγηση ότι η Κούβα αποτελεί «ασυνήθιστη και εξαιρετική απειλή» για την εθνική ασφάλεια και την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ. Αξίζει να σημειωθεί ότι, λίγες εβδομάδες μετά την υπογραφή αυτού του εκτελεστικού διατάγματος, απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ έκρινε ότι δεν υπάρχει νομική βάση για την επιβολή δασμών από τον πρόεδρο της χώρας χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου.
Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την κατάργηση όλων των δασμών που είχε επιβάλει ο πρόεδρος Τραμπ σε διάφορες χώρες. Ωστόσο, σε ό,τι αφορά την Κούβα, η μόνιμη απειλή χρήσης βίας, όπως η αναχαίτιση πετρελαιοφόρων, καθώς και ο φόβος που δημιουργήθηκε για την πιθανή χρήση άλλων καταναγκαστικών μέτρων, οδήγησαν σε σχεδόν πλήρη αποκλεισμό του εφοδιασμού της χώρας με καύσιμα.
Εξαιτίας αυτών των πιέσεων, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 μόνο ένα πετρελαιοφόρο από τη Ρωσική Ομοσπονδία έφθασε στις κουβανικές ακτές, ως ανθρωπιστική βοήθεια. Το φορτίο του, ύψους 100.000 τόνων αργού πετρελαίου, αν και αποτέλεσε ανακούφιση και έμπρακτη απόδειξη αλληλεγγύης, αντιπροσώπευε μόνο ένα περιορισμένο μέρος των ενεργειακών αναγκών της Κούβας.
Μάλιστα, έως τα τέλη Μαΐου 2026 καταγράφηκαν 2.667.800 τόνοι καυσίμων λιγότεροι από την προγραμματισμένη διαθέσιμη ποσότητα στη χώρα.
Ο πρόεδρος της Δημοκρατίας της Κούβας, Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ Μπερμούντες, έχει αναφέρει δημοσίως ότι πολλές κοινότητες της χώρας έχουν βιώσει περισσότερες από 30 συνεχόμενες ώρες χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα εξαιτίας αυτής της κατάστασης. Προφανώς, αυτό έχει προκαλέσει εκνευρισμό, δυσαρέσκεια, στερήσεις και μεγάλη αγωνία στον πληθυσμό, γεγονός που, σύμφωνα με την έκθεση, συνάδει με τους στόχους που είχαν διατυπωθεί ήδη από το 1960 στο υπόμνημα του Λέστερ Ντ. Μάλορι.
Διάγνωση του κουβανικού ηλεκτρενεργειακού συστήματος στα τέλη Μαΐου 2026 έδειξε ότι περίπου 1.400 MW διαθέσιμης ισχύος δεν παράγουν ηλεκτρική ενέργεια λόγω έλλειψης καυσίμων. Ειδικότερα, η παραγωγή από κινητήρες ντίζελ έφθασε μόλις στο 18,5%, με αποτέλεσμα να μην παραχθούν 338,3 GWh από αυτή την τεχνολογία. Αντίστοιχα, με την τεχνολογία κινητήρων Fuel παρήχθη μόλις το 14,5% της προβλεπόμενης ποσότητας, με απώλεια παραγωγής 644,5 GWh.
Ως αποτέλεσμα του ενεργειακού κλοιού, το 2026 το έλλειμμα στην παροχή ηλεκτρικής ενέργειας στην Κούβα αυξήθηκε εκθετικά.
Στον οικονομικό τομέα κατέστη δυνατό να καλυφθεί μόλις το 54,6% ενός σχεδίου ηλεκτροδότησης που ήδη παρουσίαζε έλλειμμα. Στον οικιακό τομέα το σχέδιο καλύφθηκε κατά 83%, γεγονός που αντιστοιχεί κατά μέσο όρο σε περισσότερες από 20 ώρες διακοπών ηλεκτρικού ρεύματος σε ολόκληρη την εθνική επικράτεια.
Η εφαρμογή του ενεργειακού κλοιού αποτελεί επιδείνωση της πολιτικής δίωξης των προμηθειών καυσίμων προς την Κούβα, η οποία ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2019 και περιλάμβανε την παράνομη αναχαίτιση από αμερικανικές δυνάμεις φορτίων πετρελαίου από τη Βενεζουέλα από τα τέλη του 2025.
Ως αποτέλεσμα της βορειοαμερικανικής στρατηγικής για την παράλυση του εθνικού ηλεκτρενεργειακού συστήματος, η θερμική παραγωγή το 2025 ανήλθε σε 7.789 GWh, παρουσιάζοντας μείωση κατά 1.046,6 GWh σε σχέση με το 2024, όταν η ενεργειακή παραγωγή μέσω αυτών των τεχνολογιών είχε φθάσει τις 8.836 GWh.
Σύμφωνα με αναφορές της εθνικής εταιρείας Unión Eléctrica, οι περιορισμοί που επιβλήθηκαν στην Κούβα εμπόδισαν την εκτέλεση των μερικών, εκτεταμένων και κεφαλαιουχικών εργασιών συντήρησης στις θερμικές μονάδες της χώρας. Ως αποτέλεσμα, 11 από τις 15 υπάρχουσες μονάδες παραμένουν εκτός του κύκλου κεφαλαιουχικής συντήρησης.
Ο ενεργειακός κλοιός που περιγράφηκε παραπάνω, σε συνδυασμό με άλλα μέτρα ακραίας εντατικοποίησης του αποκλεισμού, συνιστούν, σύμφωνα με την έκθεση, πράξη γενοκτονίας, η οποία χαρακτηρίζεται επίσης ως συλλογική τιμωρία του κουβανικού πληθυσμού και σοβαρή παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου, του Διεθνούς Δικαίου των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και ακόμη και του Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου, παρότι δεν υπάρχει συμβατική κατάσταση πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Κούβας.
Ανακοίνωση που εκδόθηκε στις 12 Φεβρουαρίου 2026 από τέσσερις ειδικούς εισηγητές των ειδικών διαδικασιών του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών επεσήμανε ότι το γεγονός αυτό εγείρει σοβαρές ανησυχίες βάσει του Διεθνούς Δικαίου των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και ότι το εκτελεστικό διάταγμα επιδεινώνει τις συνέπειες του ήδη υπάρχοντος παράνομου χαρακτηρισμού της Κούβας από τις ΗΠΑ ως κράτους που υποστηρίζει την τρομοκρατία.
Στις 7 Μαΐου 2026, νέα τοποθέτηση των ειδικών διαδικασιών του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων εξέτασε τη στέρηση ενέργειας στην οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν υποβάλει την Κούβα από το εκτελεστικό διάταγμα της 29ης Ιανουαρίου και υπογράμμισε ότι η χρήση ενεργειακού κλοιού είναι ασύμβατη με τους διεθνείς κανόνες για τα ανθρώπινα δικαιώματα, δεδομένων των επιπτώσεων που η πολιτική αυτή έχει στην εκπαίδευση και την υγειονομική περίθαλψη, με ιδιαίτερη έμφαση στα παιδιά της Κούβας.
Το Γραφείο του Ύπατου Αρμοστή των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, μέσω εκπροσώπου του, αναγνώρισε επίσης ότι οι περιορισμοί αυτοί θέτουν σε κίνδυνο, σε εθνικό επίπεδο, βασικές υπηρεσίες όπως τα συστήματα υγείας, τροφίμων και ύδρευσης, λόγω της μεγάλης εξάρτησής τους από εισαγόμενα καύσιμα. Ο οργανισμός του ΟΗΕ τόνισε επίσης ότι οι μονάδες εντατικής θεραπείας, καθώς και η αποθήκευση αίματος και φαρμάκων ευαίσθητων στη θερμοκρασία, επηρεάζονται από τον περιορισμό της δυνατότητας προμήθειας καυσίμων.
Ο Συντονιστής-Κάτοικος του Συστήματος των Ηνωμένων Εθνών στην Κούβα δήλωσε, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου του εκπροσώπου του Γενικού Γραμματέα στις 26 Φεβρουαρίου, ότι η ενεργειακή έλλειψη είχε καταστεί ο βασικός πολλαπλασιαστής των ανθρωπιστικών κινδύνων για τον κουβανικό πληθυσμό. Αντίστοιχα, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, μέσω του εκπροσώπου του, εξέφρασε την ανησυχία του για την αυξανόμενη έλλειψη καυσίμων στην Κούβα και τις επιπτώσεις της στον πληθυσμό.
Σε ανάλογο πνεύμα τοποθετήθηκε ο Γενικός Διευθυντής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, δηλώνοντας, αναφερόμενος στο μέτρο που επιβλήθηκε κατά της Κούβας, ότι η υγεία πρέπει να προστατεύεται με κάθε κόστος και δεν πρέπει ποτέ να εξαρτάται από τη γεωπολιτική, τους ενεργειακούς αποκλεισμούς και τις διακοπές ηλεκτρικού ρεύματος.
Όπως προκύπτει, όλες αυτές οι τοποθετήσεις προσωπικοτήτων του συστήματος των Ηνωμένων Εθνών συνάδουν με όσα προβλέπει το άρθρο 33 της Τέταρτης Σύμβασης της Γενεύης του 1949, το οποίο απαγορεύει τις συλλογικές ποινές — κατάσταση στην οποία, σύμφωνα με την έκθεση, υποβάλλεται αδιακρίτως ο κουβανικός λαός στο σύνολό του μέσω του συγκεκριμένου ενεργειακού κλοιού.
Επιπλέον, το εκτελεστικό διάταγμα της 29ης Ιανουαρίου 2026 παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, ειδικά στον τομέα των εμπορικών τους σχέσεων, καθώς απειλούνται με δευτερογενή καταναγκαστικά μέτρα εάν προμηθεύουν καύσιμα στην Κούβα. Πρόκειται για μέτρο με έντονο εξωεδαφικό χαρακτήρα, το οποίο, σύμφωνα με την έκθεση, επιβεβαιώνει ότι ο αποκλεισμός κατά της Κούβας δεν αποτελεί διμερές ζήτημα, όπως ψευδώς υποστηρίζουν οι ΗΠΑ.
Το εν λόγω εκτελεστικό διάταγμα συνιστά επίσης παραβίαση της ελευθερίας του εμπορίου και της ναυσιπλοΐας, καθώς και των κανόνων του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ). Αποτελεί εμφανές και παράνομο εμπόδιο στο ελεύθερο εμπόριο καυσίμων μεταξύ της Κούβας και των διαφόρων εταίρων ή προμηθευτών της.
Με τον τρόπο αυτόν, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούν να υπαγορεύσουν σε κυρίαρχες χώρες με ποιον μπορούν ή δεν μπορούν να εμπορεύονται τους δικούς τους φυσικούς πόρους. Μια βαθύτερη ανάλυση αποκαλύπτει μια σειρά σοβαρών και ειδικότερων παραβιάσεων αυτής της πτυχής του Διεθνούς Δικαίου.
Για παράδειγμα, παραβιάζεται η αρχή της μη διάκρισης, ακρογωνιαίος λίθος του ΠΟΕ. Λόγω του εκφοβιστικού αποτελέσματος του εκτελεστικού διατάγματος, η Κούβα έχει de facto αποκλειστεί από την παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού καυσίμων, γεγονός που, σύμφωνα με την έκθεση, μπορεί να χαρακτηριστεί μόνο ως π΄ραξη διακρίσεων και παράνομη.
Πέρα από τον αποδεδειγμένα παράνομο χαρακτήρα του, ο ενεργειακός κλοιός χαρακτηρίζεται στην έκθεση ως απολύτως κυνικός. Ενώ εκφοβίζει τρίτες χώρες ώστε να μην εμπορεύονται καύσιμα με την Κούβα και αρνείται τη δυνατότητα προμήθειάς τους από τους δημόσιους κουβανικούς φορείς, η κυβέρνηση των ΗΠΑ επιφυλάσσει στις δικές της επιχειρήσεις το δικαίωμα να εξάγουν καύσιμα αποκλειστικά στον μη κρατικό τομέα της Κούβας και στις πρεσβείες που εδρεύουν στο νησί.
Με αυτόν τον τρόπο, η βορειοαμερικανική κυβέρνηση επιδιώκει να διασφαλίσει ότι δεν θα φθάσουν στην Κούβα τα καύσιμα που απαιτούνται για το εθνικό ηλεκτρικό σύστημα, την παροχή πόσιμου νερού, το σύστημα υγείας, τις δημόσιες μεταφορές, τις επικοινωνίες, τα εκπαιδευτικά ιδρύματα, τις δημοτικές υπηρεσίες και όλους τους τομείς της κοινωνικής ζωής στους οποίους εμπλέκεται το κουβανικό κράτος.
Έτσι, στις 19 Ιουνίου 2026, η εταιρεία Aguas de La Habana χρειάστηκε να εκδώσει ενημερωτική ανακοίνωση, στην οποία αναφερόταν ότι, λόγω των προβλημάτων στις πηγές υδροδότησης που προέκυπταν από το ενεργειακό έλλειμμα, το οποίο με τη σειρά του οφειλόταν στην έλλειψη καυσίμων, έπρεπε να αυξηθούν ακόμη περισσότερο τα χρονικά διαστήματα αναμονής για την παροχή νερού στους κατοίκους της πρωτεύουσας.
Υπάρχουν επίσης πολυάριθμα παραδείγματα που καταδεικνύουν την ιδιαίτερα δύσκολη κατάσταση που αντιμετωπίζουν χιλιάδες εργαζόμενοι του κρατικού τομέα, αλλά ιδιαίτερα εκείνοι του μη κρατικού τομέα, από την επιβολή του πετρελαϊκού κλοιού κατά της Κούβας.
Ταξιτζήδες σταμάτησαν να εργάζονται λόγω έλλειψης καυσίμων. Τεχνίτες και ιδιοκτήτες ενοικιαζόμενων κατοικιών, μπαρ και εστιατορίων έμειναν ουσιαστικά χωρίς πελάτες, καθώς μειώθηκε στο ελάχιστο η άφιξη διεθνών πτήσεων και, κατά συνέπεια, τουριστών, δεδομένου ότι η Κούβα δεν μπόρεσε να εξασφαλίσει καύσιμα αεροσκαφών.
Γενικότερα, έχουν πληγεί όλες οι μικρές επιχειρηματικές δραστηριότητες που δεν μπορούν να χρηματοδοτήσουν αυτόνομα την εισαγωγή καυσίμων και οι οποίες, καθώς εξαρτώνται από το σοβαρά πληγέν εθνικό ενεργειακό σύστημα, αντιμετωπίζουν συστηματικές διαταραχές στη λειτουργία τους.
Αυτό δεν συνεπάγεται μόνο οικονομικές απώλειες για τον μη κρατικό τομέα σε όλες τις μορφές του. Σημαίνει, πάνω απ’ όλα, την αγωνία του να βλέπει κανείς να μειώνεται το μέσο βιοπορισμού του για να συντηρήσει τον εαυτό του και την οικογένειά του. Καταδεικνύει επίσης, σύμφωνα με την έκθεση, την αναλήθεια του παραδοσιακού επιχειρήματος της κυβέρνησης των ΗΠΑ ότι τα μέτρα της κατά της Κούβας επηρεάζουν μόνο την κυβέρνηση και τον κρατικό τομέα της οικονομίας.
Ο ενεργειακός κλοιός που επιβλήθηκε στην Κούβα ήταν τόσο απόλυτος ώστε δεν κατέστη δυνατό να αγνοηθεί ούτε από τον μεγάλο βορειοαμερικανικό Τύπο ούτε από τα ανώτατα κυβερνητικά στελέχη των ΗΠΑ, τα οποία επανειλημμένα έχουν εκφράσει ικανοποίηση λέγοντας ότι η Κούβα δεν διαθέτει πετρέλαιο και, κατά συνέπεια, βρίσκεται στα πρόθυρα της κατάρρευσης.
Χαρακτηριστικό είναι, για παράδειγμα, το άρθρο γνώμης που δημοσιεύθηκε στις 12 Μαΐου 2026 στους New York Times, με συγγραφείς τους Βορειοαμερικανούς βουλευτές Pramila Jayapal και Jonathan L. Jackson, όπου καταγράφουν τις εντυπώσεις τους μετά την επίσκεψή τους στην Κούβα τον Απρίλιο του 2026.
Οι δύο βουλευτές αναφέρουν ότι έμειναν συγκλονισμένοι από τις απάνθρωπες συνέπειες του ενεργειακού κλοιού και δηλώνουν κατηγορηματικά: «Εάν ο αμερικανικός λαός γνώριζε σε όλη του την έκταση τι πραγματικά συμβαίνει στην Κούβα, θα απαιτούσε τον άμεσο τερματισμό του αποκλεισμού».
Η έλλειψη καυσίμων στην οποία έχει οδηγηθεί η χώρα είχε καταστροφικές επιπτώσεις σχεδόν σε όλους τους τομείς της κοινωνίας.
Υγεία
Στον τομέα της υγείας, οι ζημιές που προκύπτουν από τον ενεργειακό κλοιό απειλούν άμεσα τη ζωή των ασθενών και, ως εκ τούτου, σύμφωνα με την έκθεση, έχουν σκληρό και γενοκτονικό χαρακτήρα.
Στη μονάδα νεογνολογίας ενός σημαντικού νοσοκομείου γυναικολογίας και μαιευτικής στην Κούβα, η ζωή των πιο ευάλωτων νεογνών εξαρτάται από μια ασταθή ηλεκτροδότηση. Η γιατρός Niurka Moreno Obregón, επικεφαλής της υπηρεσίας, επισημαίνει ότι κάθε διακοπή ρεύματος υποχρεώνει μια παλιά γεννήτρια να ενεργοποιείται μέσα σε λιγότερο από δέκα δευτερόλεπτα, καθώς πολλοί αναπνευστήρες δεν διαθέτουν λειτουργικές μπαταρίες.
Εάν η υποστήριξη της αναπνοής διακοπεί πέρα από αυτό το χρονικό περιθώριο, πρέπει να γίνεται χειροκίνητα, με αβέβαια αποτελέσματα. Η επισφάλεια επηρεάζει τις θερμοκοιτίδες, τις ζυγαριές και πάνω από το 95% του εξοπλισμού, τα οποία εξαρτώνται από μια παροχή ενέργειας που δεν είναι ποτέ ασφαλής. Όπως και άλλα 148 νοσοκομεία της χώρας, το συγκεκριμένο κέντρο βιώνει μια «ενεργειακή ασφυξία» που πλήττει ακόμη και τις αίθουσες τοκετών.
Η γιατρός Yudmila Rodríguez Verdecia, επικεφαλής της αναισθησιολογίας και της μαιευτικής χειρουργικής αίθουσας, δηλώνει: «Σε περίπτωση ηλεκτρικής βλάβης, μιας διακοπής ρεύματος, ολόκληρη η μονάδα αποσυνδέεται. Μένουμε σε απόλυτο σκοτάδι». «Πρέπει να συνεχίσουμε την επέμβαση γιατί η χειρουργική πράξη δεν μπορεί να σταματήσει. Έχουμε αναγκαστεί να συνεχίσουμε να χειρουργούμε με το φως των κινητών τηλεφώνων», αναφέρει, περιγράφοντας μια έντονα αγχωτική κατάσταση που έχει αντιμετωπίσει η ομάδα της.
Ο κίνδυνος είναι άμεσος και πολυδιάστατος. Η θερμοκοιτίδα της νεογνολογικής μονάδας σταματά να λειτουργεί, καθιστώντας αδύνατη τη διατήρηση της κατάλληλης θερμοκρασίας για το νεογνό, το οποίο πρέπει να τυλιχθεί με κουβέρτες ως απελπισμένο μέτρο. Το μηχάνημα αναισθησίας, η καρδιά της χειρουργικής αίθουσας, σταματά εντελώς.
Παρότι υπάρχει βοηθητική παροχή συμπληρωματικού οξυγόνου για τη διατήρηση του ασθενούς στη ζωή, «μένουμε απολύτως χωρίς καμία παρακολούθηση».
Παρόμοιες απειλές αντιμετωπίζουν και οι παιδιατρικοί ογκολογικοί ασθενείς. Κάθε χρόνο διαγιγνώσκονται με καρκίνο στην Κούβα 300 έως 400 παιδιά και έφηβοι. Η ζωή τους εξαρτάται από φάρμακα και εξειδικευμένο εξοπλισμό που λειτουργεί με ηλεκτρική ενέργεια.
Δεν είναι μόνο οι ασθενείς που υποφέρουν από τους περιορισμούς που προκύπτουν από τον αποκλεισμό. Θύματα του αποκλεισμού είναι επίσης οι οικογένειές τους, οι οποίες επανειλημμένα βιώνουν την αγωνία και τη συναισθηματική επιβάρυνση που προκαλεί η αβεβαιότητα και οι ελλείψεις.
Η Licet Rodríguez Alonso συνοδεύει εδώ και σχεδόν τέσσερα χρόνια τη θεραπεία του γιου της Diego, ο οποίος διαγνώστηκε με καρκίνο σε ηλικία δεκαπέντε ετών. Μεταξύ της Villa Clara και της Αβάνας, η οικογένεια οργανώνει τη ζωή της γύρω από χειρουργεία, χημειοθεραπείες και ακτινοθεραπείες. Σήμερα ο Diego υποβάλλεται σε ακτινοθεραπεία, μια διαδικασία που εξαρτάται από εξοπλισμό μεγάλης κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας και από δυσεύρετα καύσιμα.
«Πώς να μη με ανησυχεί η σημερινή κατάσταση;», αναρωτιέται η μητέρα του. «Ο Diego κάνει ακτινοβολίες, χωρίς καύσιμα, πώς θα λειτουργήσουν αυτά τα μηχανήματα; Αν σταματήσει το νοσοκομείο, πώς θα συνεχίσω να του παρέχω τη θεραπεία;»
Ο ενεργειακός περιορισμός και η έλλειψη πόρων που προκύπτουν από τον αποκλεισμό έχουν επηρεάσει σοβαρά την επιχειρησιακή ικανότητα των νοσοκομείων. Σήμερα, η λίστα αναμονής για χειρουργικές επεμβάσεις στη χώρα ανέρχεται σε 100.000 ασθενείς, εκ των οποίων 12.000 είναι παιδιά.
Με τον σημερινό ενεργειακό κλοιό, οι αριθμοί αυτοί αυξάνονται, καθώς το εθνικό σύστημα υγείας αναγκάζεται να αναβάλλει μη επείγουσες χειρουργικές επεμβάσεις, προκειμένου να δώσει προτεραιότητα στις ογκολογικές και σε άλλες επεμβάσεις που είναι καθοριστικές για τη ζωή.
Παράλληλα, η διακοπτόμενη λειτουργία των ψυγείων μεταφοράς λόγω έλλειψης καυσίμων έχει δυσκολέψει την έγκαιρη χορήγηση εμβολίων σε περισσότερα από 30.000 παιδιά, παρότι τα εμβόλια βρίσκονται ήδη φυσικά στις αποθήκες της χώρας.
Ομοίως, έχει δυσκολέψει η φροντίδα 2.888 ασθενών που εξαρτώνται από θεραπείες αιμοκάθαρσης, υπηρεσίες που απαιτούν ενεργειακή σταθερότητα, η οποία σήμερα είναι πολύ δύσκολο να διασφαλιστεί.
Η δραματική αυτή κατάσταση προσέλκυσε την προσοχή του Γενικού Διευθυντή του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, ο οποίος δήλωσε: «Η κατάσταση στην Κούβα είναι βαθιά ανησυχητική, καθώς η χώρα προσπαθεί να διατηρήσει την παροχή υπηρεσιών υγείας σε μια περίοδο τεράστιας αναταραχής», υπογραμμίζοντας ότι η ενεργειακή έλλειψη «έχει επηρεάσει την υγεία».
Ο επικεφαλής του ΠΟΥ επιβεβαίωσε ότι τα κουβανικά νοσοκομεία αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη διατήρηση των υπηρεσιών επειγόντων περιστατικών και εντατικής θεραπείας. Παράλληλα, τόνισε ότι «τα νοσοκομεία, οι κλινικές και τα ασθενοφόρα της Κούβας χρειάζονται τώρα περισσότερο από ποτέ και πρέπει να λάβουν υποστήριξη ώστε να μπορούν να επιτελούν το έργο τους και να σώζουν ζωές».
Σε συμφωνία με αυτές τις δηλώσεις, ο Συντονιστής-Κάτοικος του Συστήματος των Ηνωμένων Εθνών στην Κούβα προειδοποίησε για 32.000 εγκύους που βρίσκονται σε κίνδυνο λόγω της αστάθειας στην πρόσβαση σε προγεννητικές υπηρεσίες.
Ο εκπρόσωπος του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ εξέφρασε επίσης την ανησυχία του για τους χιλιάδες ασθενείς με καρκίνο που χρειάζονται ακτινοθεραπεία και χημειοθεραπεία και οι οποίοι δεν μπορούν να λάβουν την απαιτούμενη θεραπεία λόγω των διακοπών ηλεκτρικού ρεύματος και της έλλειψης πόρων.
Μια ακόμη ένδειξη του γενοκτονικού χαρακτήρα του αποκλεισμού, σύμφωνα με την έκθεση, είναι η επιδείνωση των ποσοστών επιβίωσης από καρκίνο στην Κούβα. Ο αριθμός των ανθρώπων που πεθαίνουν από καρκίνο στη χώρα έχει αυξηθεί σημαντικά, ξεπερνώντας πλέον τους 70 θανάτους την ημέρα. Αν και τα ποσοστά επιβίωσης στην Κούβα εξακολουθούν να είναι υψηλότερα από εκείνα χωρών χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, ακόμη και από τους στόχους του ΠΟΥ, έχουν μειωθεί τα τελευταία χρόνια.
Στην περίπτωση των παιδιών και των νέων, η επιβίωση μειώθηκε από 85% σε 65%. Η τάση αυτή συμπίπτει με τις δυσκολότερες περιόδους του βορειοαμερικανικού κλοιού. Η διευθύντρια του Τμήματος Αντιμετώπισης Κρίσεων του Γραφείου Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων και ο Διευθυντής Ανθρωπιστικής Διαχείρισης και Καταστροφών του ΠΟΥ επιβεβαίωσαν, μετά την επίσκεψή τους στην Κούβα τον Μάιο του 2026, ότι η έλλειψη καυσίμων επηρεάζει άμεσα τη δημόσια υγεία και την πρόσβαση στις υγειονομικές εγκαταστάσεις.
Εκπαίδευση
Στον τομέα της εκπαίδευσης, η έλλειψη καυσίμων έχει περιορίσει τη μετακίνηση μαθητών και εκπαιδευτικών που ταξιδεύουν σε ολόκληρη τη χώρα, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν περίπου το 30% του μαθητικού πληθυσμού. Επιπλέον, έχει επηρεαστεί η ομαλή διεξαγωγή της εκπαιδευτικής διαδικασίας, καθώς και οι προγραμματισμένες συμπληρωματικές δραστηριότητες, ενώ έχει διαταραχθεί το ωράριο των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και έχει περιοριστεί η εξατομικευμένη φροντίδα των μαθητών.
Όσον αφορά την ανώτατη εκπαίδευση, το πρώτο εξάμηνο μαθημάτων του 2026 χρειάστηκε να μετατραπεί εξ ολοκλήρου σε εξ αποστάσεως εκπαίδευση, επηρεάζοντας έτσι την αλληλεπίδραση μεταξύ εκπαιδευτικών και φοιτητών. Η ειδική εκπαίδευση εξακολουθεί να αντιμετωπίζει μεγάλες δυσκολίες, παρά τις προσπάθειες των αρμόδιων φορέων να στηρίξουν τόσο τους μαθητές όσο και τις οικογένειές τους.
Για παράδειγμα, το Ειδικό Σχολείο Flor de la Revolución, το οποίο εξυπηρετεί 232 παιδιά από επτά δήμους της Αβάνας με προβλήματα όρασης, χρειάζεται σταθερή σχολική μεταφορά για να μπορεί να παρέχει στους μαθητές την απαιτούμενη φροντίδα.
Η αστάθεια στην ηλεκτροδότηση επηρεάζει επίσης την καθημερινή σχολική ζωή: οι αίθουσες χρειάζονται καλό φωτισμό και, κατά τις διακοπές ρεύματος, τα μαθήματα μεταφέρονται σε αυλές ή διαδρόμους. Η διευθύντρια του κέντρου επισημαίνει ότι η έλλειψη ηλεκτρικού ρεύματος επηρεάζει ακόμη και τη διατροφή και την ανάπαυση των παιδιών, με συνέπειες στη σχολική τους επίδοση.
Τρόφιμα και γεωργία
Η παραγωγή τροφίμων έχει επίσης πληγεί σοβαρά λόγω του ενεργειακού κλοιού. Κατά την αγροτική περίοδο της ψυχρής εποχής, η οποία ολοκληρώθηκε τους πρώτους μήνες του 2026, κατά μέσο όρο ήταν δυνατή η άρδευση μόνο για 2 ώρες την ημέρα, έναντι των 16 ωρών ημερησίως που απαιτούνται κατά μέσο όρο, με αποτέλεσμα να μην τηρούνται οι κύκλοι άρδευσης και να μειώνονται οι γεωργικές αποδόσεις.
Αυτό οφειλόταν ουσιαστικά στην έλλειψη καυσίμων. Παράλληλα, η ομάδα των Ηνωμένων Εθνών στην Κούβα ανέφερε ότι διέθετε περίπου 20.000 τόνους τροφίμων που είχαν προτοποθετηθεί στην εθνική επικράτεια, των οποίων η διανομή σε ευάλωτες κοινότητες γινόταν πολύ αργά λόγω της έλλειψης καυσίμων.
Για παρόμοιους λόγους, οι αρμόδιες αρχές μεταφορών στην Κούβα αναγκάστηκαν να εφαρμόσουν οργανωτικά μέτρα για τη συμπύκνωση του αριθμού των δρομολογίων υπεραστικών μετακινήσεων, μεταφοράς εμπορευμάτων και άλλων μορφών μεταφοράς.
Στις αεροπορικές μεταφορές, ήταν πολύ δυσκολότερο να βρεθούν εναλλακτικές λύσεις λόγω της αδυναμίας προμήθειας των απαιτούμενων καυσίμων. Μάλιστα, λίγες μόλις ημέρες μετά την ανακοίνωση του εκτελεστικού διατάγματος της 29ης Ιανουαρίου, η πολιτική αεροπορία της Κούβας ανακοίνωσε την αδυναμία προμήθειας αεροπορικού καυσίμου Jet A-1 στα κουβανικά αεροδρόμια.
Αυτό είχε καταστροφικές συνέπειες για τον τουρισμό στην Κούβα, καθώς μειώθηκαν οι δυνατότητες εισόδου ταξιδιωτών στη χώρα. Πρέπει να σημειωθεί ότι έως το τέλος του 2025 οι συμβάσεις με διεθνείς τουριστικούς πράκτορες προέβλεπαν ευνοϊκά επίπεδα πληρότητας για τη χειμερινή περίοδο που ξεκινούσε στις αρχές του 2026. Ωστόσο, η επιβολή του ενεργειακού κλοιού άλλαξε απότομα αυτές τις προοπτικές ανάκαμψης.
Νέα κλιμάκωση των κυρώσεων
Σαν να μην ήταν αρκετή η εφαρμογή των παραπάνω μέτρων ως τιμωρία κατά του κουβανικού λαού, η κυβέρνηση των ΗΠΑ αποφάσισε να αυξήσει ακόμη περισσότερο την πίεση στην Κούβα, εκδίδοντας την 1η Μαΐου 2026 ένα ακόμη εκτελεστικό διάταγμα (EO 14404), με το ψευδές αφήγημα ότι ανταποκρίνεται στην συκοφαντική και παράλογη διακήρυξη περί «ασυνήθιστης και εξαιρετικής απειλής της Κούβας για την εθνική ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών», που είχε διατυπωθεί στο εκτελεστικό διάταγμα της 29ης Ιανουαρίου 2026.
Το εκτελεστικό διάταγμα της 1ης Μαΐου ενισχύει τον εξωεδαφικό χαρακτήρα του κλοιού κατά της Κούβας, καθώς επιτρέπει το πάγωμα περιουσιακών στοιχείων και τον περιορισμό δραστηριοτήτων οποιουδήποτε αλλοδαπού προσώπου ή φορέα που δραστηριοποιείται σε τομείς της κουβανικής οικονομίας οι οποίοι θεωρούνται στρατηγικοί, με ειδική αναφορά στους τομείς της ενέργειας, της εξόρυξης, των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, της ασφάλειας και της άμυνας.
Παράλληλα, επιτρέπει κυρώσεις κατά όσων έχουν παράσχει χρηματοπιστωτική, υλική, τεχνολογική ή υλικοτεχνική υποστήριξη στην κουβανική κυβέρνηση ή στο κουβανικό κράτος. Η ρητή αναφορά στους τομείς της ενέργειας και των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών δεν είναι τυχαία και ανταποκρίνεται, σύμφωνα με την έκθεση, σε έναν προσεκτικά σχεδιασμένο μηχανισμό για την ενίσχυση του ενεργειακού κλοιού και την εμβάθυνση των επιπτώσεων του οικονομικού, εμπορικού και χρηματοπιστωτικού αποκλεισμού συνολικά.
Μία από τις νέες και πιο επιθετικές πτυχές του εκτελεστικού διατάγματος είναι η εισαγωγή αυστηρών δευτερογενών κυρώσεων κατά τραπεζών, χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων ή ξένων εταιρειών που διευκολύνουν συναλλαγές οι οποίες συνδέονται με «κυρωμένα» πρόσωπα ή οντότητες.
Στην πράξη, ενισχύεται η πίεση προς τρίτες χώρες, εταιρείες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που διατηρούν δεσμούς με την Κούβα, καθώς και προς οποιονδήποτε ενδέχεται να αποκτήσει τέτοιους δεσμούς. Για τον σκοπό αυτό, η κυβέρνηση των ΗΠΑ χρησιμοποιεί ως βασικό εργαλείο υποταγής τον φόβο απώλειας πρόσβασης στην αμερικανική αγορά και στο αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Αυτό, σύμφωνα με την έκθεση, αποκαλύπτει για ακόμη μία φορά τον εξωεδαφικό χαρακτήρα του αποκλεισμού κατά της Κούβας. Το εκτελεστικό διάταγμα της 1ης Μαΐου προβλέπει επίσης μεταναστευτικούς περιορισμούς και περιορισμούς εισόδου στις Ηνωμένες Πολιτείες για άτομα τα οποία η αμερικανική κυβέρνηση θεωρεί ότι έχουν παράσχει υλική υποστήριξη στο κουβανικό κράτος.
Πρόκειται σαφώς για έναν ακόμη ισχυρό αποτρεπτικό και εκφοβιστικό παράγοντα, με στόχο τη διακοπή των δραστηριοτήτων τρίτων με την Κούβα. Εξαιτίας παρόμοιων φόβων, αρκετές αεροπορικές εταιρείες ανακοίνωσαν την αναστολή των δραστηριοτήτων τους στην Κούβα.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του αερομεταφορέα Plus Ultra, ο οποίος είχε αναλάβει για λογαριασμό της εθνικής αεροπορικής εταιρείας Cubana de Aviación τη σύνδεση Μαδρίτης–Σαντιάγο ντε Κούβ–Αβάνα. Στις 12 Μαΐου ανακοίνωσε την αναστολή των υπηρεσιών αυτών, επικαλούμενος ρητά την αποφυγή κινδύνων που προέκυπταν από το συγκεκριμένο εκτελεστικό διάταγμα, το οποίο χαρακτήρισε γεγονός ανωτέρας βίας εκτός του ελέγχου της εταιρείας.
Οι διεθνώς αναγνωρισμένες ναυτιλιακές εταιρείες Hapag-Lloyd και CMA CGM σταμάτησαν να δέχονται νέες παραγγελίες που συνδέονταν με την Κούβα, αναμένοντας να αξιολογήσουν τις πιθανές συνέπειες του εκτελεστικού διατάγματος της 1ης Μαΐου. Παρότι δεν υπάρχει ακόμη εκτίμηση για την έκταση, τη διάρκεια και το οικονομικό κόστος αυτής της απόφασης, είναι αναμφίβολο ότι οι αλυσίδες εφοδιασμού της Κούβας θα βρεθούν υπό ακόμη μεγαλύτερη πίεση, δεδομένου του βάρους αυτών των εταιρειών στις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές εμπορευμάτων.
Σε σχέση με τα παραπάνω, οι υπηρεσίες των Ηνωμένων Εθνών στην Κούβα ανέφεραν ότι περισσότερα από 2.900 μετρικοί τόνοι ανθρωπιστικών φορτίων τροφίμων, τα οποία είχαν ήδη συμβασιοποιηθεί, επηρεάστηκαν από τις διακοπές στις θαλάσσιες μεταφορές προς την Κούβα.
Επιπλέον, επηρεάστηκαν επτά κρίσιμα φορτία συνολικής αξίας 630.000 δολαρίων, τα οποία περιλαμβάνουν κιτ επείγουσας ιατρικής βοήθειας, προμήθειες για νεογνά, διατροφικά εφόδια για εγκύους και θηλάζουσες γυναίκες, εξοπλισμό επεξεργασίας νερού και κιτ υγιεινής για την έμμηνο ρύση.
Το εκτελεστικό διάταγμα 14404 προκάλεσε επίσης την αναστολή χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών που παρείχαν τραπεζικά ιδρύματα στην Κούβα για τη διεκπεραίωση των διεθνών συναλλαγών της. Κατέστη πλέον μη βιώσιμη η πραγματοποίηση πληρωμών μέσω των καρτών Visa και Mastercard στο νησί, καθώς οι τράπεζες που χρησιμοποιούσε η Κούβα ως ανταποκρίτριες αρνήθηκαν να συνεχίσουν τη σχέση αυτή λόγω του κινδύνου που θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν έναντι των ΗΠΑ.
Αυτή η χρηματοπιστωτική απομόνωση αποτελεί βασικό στόχο της βορειοαμερικανικής στρατηγικής για την οικονομική κατάρρευση της Κούβας. Οι συνέπειές της δεν περιορίζονται απλώς σε συναλλαγές που δεν πραγματοποιούνται.
Στην πραγματικότητα, συνεπάγεται αδυναμία αγοράς φορτίων τροφίμων, πρώτων υλών για την παραγωγή φαρμάκων, μηχανημάτων για την κουβανική βιομηχανία και άλλων βασικών προϊόντων, ακόμη και όταν υπάρχουν διαθέσιμα τα απαραίτητα κεφάλαια.
Από την άλλη πλευρά, η εκστρατεία που ξεκίνησαν οι βορειοαμερικανικές αρχές μετά την έκδοση του εκτελεστικού διατάγματος 14404 είχε ως σαφή στόχο την εξάλειψη της κουβανικής ξενοδοχειακής βιομηχανίας, δεδομένης της σημασίας του τουρισμού ως μιας από τις βασικές δραστηριότητες της οικονομίας της χώρας.
Κατά τις πρώτες ημέρες του Ιουνίου 2026, αρκετές από τις σημαντικότερες διεθνείς ξενοδοχειακές αλυσίδες που δραστηριοποιούνταν στην Κούβα αποχώρησαν από τις συμφωνίες διαχείρισης δεκάδων ξενοδοχείων στη χώρα. Οι αποφάσεις αυτές ελήφθησαν λόγω του φόβου αντιποίνων κατά των περιουσιακών στοιχείων και των τραπεζικών λογαριασμών τους στις ΗΠΑ.
Υπό το πρόσχημα του εκτελεστικού διατάγματος της 1ης Μαΐου, τα Υπουργεία Εξωτερικών και Οικονομικών των ΗΠΑ έχουν εξαπολύσει, σύμφωνα με την έκθεση, ένα πραγματικό «κυνήγι μαγισσών» εναντίον οποιουδήποτε έχει επιχειρηματικές δραστηριότητες ή δεσμούς με την Κούβα.
Λόγω της έκτασης αυτών των ενεργειών, αρχίζει να διαφαίνεται ένας δεύτερος στόχος αυτής της στρατηγικής: πέρα από την πρόκληση κατάρρευσης του οικονομικού, πολιτικού και κοινωνικού συστήματος στην Κούβα, οι ΗΠΑ επιδιώκουν να απομακρύνουν κάθε πιθανό εμπορικό ανταγωνιστή, με απώτερο στόχο τον πλήρη έλεγχο του νησιού.
Στον ενεργειακό τομέα, προκειμένου να μην υπάρχει καμία αμφιβολία για την έκταση του κλοιού, στις 11 Ιουνίου 2026 οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις στην κρατική κουβανική εταιρεία πετρελαίου Unión Cuba-Petróleo (CUPET), βάσει της εντολής 14404.
Με τον τρόπο αυτόν, η βορειοαμερικανική κυβέρνηση απέκλεισε τη δυνατότητα πραγματοποίησης οποιασδήποτε εμπορικής πράξης που θα συνεπαγόταν μεγάλης κλίμακας προμήθεια καυσίμων προς την Κούβα, για παράδειγμα μέσω πετρελαιοφόρων, ακόμη και αν οι εμπλεκόμενοι κουβανοί αντισυμβαλλόμενοι είναι ιδιώτες, καθώς αναπόφευκτα θα απαιτούνταν η χρήση των υποδομών της CUPET για τη μεταφορά, αποθήκευση και ασφαλή διατήρηση μεγάλων ποσοτήτων αυτών των πόρων.
Με την εφαρμογή αυτών των μέτρων αναπτύχθηκε ένας εξελιγμένος μηχανισμός ασφυξίας του κουβανικού πληθυσμού, ο οποίος, σύμφωνα με την έκθεση, ξεπερνά κατά πολύ την πίεση που ασκήθηκε επί δεκαετίες στη χώρα.
Μετά από αρκετούς μήνες εφαρμογής αυτών των ενισχυμένων μεθόδων καταναγκασμού, η επιδείνωση της ποιότητας ζωής των Κουβανών έχει γίνει εμφανής, ανθρώπων που ήδη ζούσαν με μεγάλη καρτερικότητα λόγω των σωρευτικών επιπτώσεων και των στερήσεων που προκαλεί ο αποκλεισμός.
«Κανένας λαός δεν αξίζει ούτε πρέπει να υποβάλλεται σε τόσο μεγάλη τιμωρία μόνο και μόνο επειδή υπερασπίζεται το δικαίωμά του στην αυτοδιάθεση.»
Ο Νόμος Helms-Burton και η χρηματοπιστωτική δίωξη
Η εφαρμογή του Νόμου Helms-Burton, και ειδικότερα του Τίτλου III, καθώς και η χρηματοπιστωτική δίωξη που προκύπτει από την αυθαίρετη ένταξη της Κούβας στον κατάλογο των κρατών που υποστηρίζουν την τρομοκρατία, αποτέλεσαν δύο βασικά εργαλεία της πολιτικής μέγιστης πίεσης κατά της Κούβας και της ενίσχυσης του αποκλεισμού από το 2019.
Ο Τίτλος III του Νόμου Helms-Burton επιτρέπει την υποβολή αγωγών στα δικαστήρια των ΗΠΑ εναντίον οποιουδήποτε φυσικού ή νομικού προσώπου έχει αναπτύξει δραστηριότητες που αφορούν περιουσιακά στοιχεία τα οποία εθνικοποιήθηκαν από την κουβανική κυβέρνηση.
Αυτό αποτέλεσε ισχυρό αποτρεπτικό παράγοντα για επενδύσεις και επιχειρηματικές δραστηριότητες στην Κούβα, λόγω του κινδύνου οι ξένοι εταίροι να βρεθούν αντιμέτωποι με δικαστικές διαδικασίες σε αμερικανικά δικαστήρια.
Έως τα τέλη Μαρτίου 2026 είχαν κατατεθεί 46 αγωγές βάσει του Τίτλου III του Νόμου Helms-Burton, από τις οποίες 24 εξακολουθούν να βρίσκονται σε εξέλιξη.
Οι βασικοί τομείς που έχουν στοχοποιηθεί από τις διαδικασίες που απορρέουν από την εφαρμογή του νόμου είναι ο τουρισμός, η ναυτιλία, η εξόρυξη, οι κατασκευές, η προμήθεια και διανομή καυσίμων, οι αεροπορικές εταιρείες και η γεωργία. Οι επιχειρήσεις που αποτέλεσαν στόχο των αγωγών είναι, παραδόξως, στην πλειονότητά τους αμερικανικής εθνικότητας.
Στις 25 Νοεμβρίου 2025 κατατέθηκε νέα αγωγή κατά της αμερικανικής αεροπορικής εταιρείας Delta, από τον ενάγοντα José Ramón López Regueiro, ο οποίος υποστηρίζει ότι είναι ο νόμιμος κληρονόμος του Διεθνούς Αεροδρομίου José Martí της Αβάνας.
Για να γίνει πιο σαφής ο εξωεδαφικός αντίκτυπος του αποκλεισμού στον τουρισμό, αλλά και η παραβίαση δικαιωμάτων ανθρώπων σε τρίτες χώρες, η έκθεση παραπέμπει σε άρθρο που δημοσιεύθηκε στο ψηφιακό μέσο The Pointer στις 21 Ιανουαρίου 2026.
Το άρθρο παρουσιάζει την ιστορία μιας καναδικής οικογένειας που, επιθυμώντας να ταξιδέψει στην Κούβα, προσπάθησε να χρησιμοποιήσει τους πόντους επιβράβευσης που είχε συγκεντρώσει στην κάρτα της τράπεζας Toronto Dominion Bank (TD), προκειμένου να τους ανταλλάξει με αεροπορικά εισιτήρια και διαμονή στην Κούβα μέσω της πλατφόρμας Expedia.
Όταν πληκτρολόγησαν «Αβάνα» στη μηχανή αναζήτησης του ιστότοπου, έλαβαν μήνυμα που έδινε να καταλάβουν ότι η επιλογή αυτή δεν ήταν διαθέσιμη.
Η οικογένεια πληροφορήθηκε ότι ο όμιλος Expedia Group είχε αποκλείσει τις κρατήσεις προς την Κούβα ακόμη και για πελάτες που δεν ήταν Αμερικανοί, επικαλούμενος νομικούς κινδύνους που προέκυπταν από τον αμερικανικό αποκλεισμό, συμπεριλαμβανομένης της εφαρμογής του Νόμου Helms-Burton.
Παράλληλα, η παράλογη και αυθαίρετη διατήρηση της Κούβας στον δόλιο κατάλογο των κρατών που φέρονται να υποστηρίζουν την τρομοκρατία, τον οποίο καταρτίζει το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ, εξακολούθησε να αποτελεί σημαντικό εμπόδιο στην ανάπτυξη της κουβανικής οικονομίας.
Το μέτρο αυτό ενίσχυσε τον εξωεδαφικό χαρακτήρα του αποκλεισμού, καθώς αύξησε την προσοχή και την αποστασιοποίηση που τηρούν διεθνείς φορείς έναντι κουβανικών αντισυμβαλλομένων, υπό τον φόβο αμερικανικών αντιποίνων.
Αυτός ο αβάσιμος και μονομερής χαρακτηρισμός, για τον οποίο, σύμφωνα με την έκθεση, η κυβέρνηση των ΗΠΑ δεν έχει παρουσιάσει ούτε ένα αποδεικτικό στοιχείο, αποτελεί εργαλείο επίθεσης και αγνοεί σκόπιμα την αποδεδειγμένη συνεργασία της χώρας στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας.
Όλος ο κόσμος γνωρίζει, συμπεριλαμβανομένων των αμερικανικών υπηρεσιών επιβολής του νόμου, ότι, αντί να υποστηρίζει την τρομοκρατία, η Κούβα έχει υπάρξει θύμα αυτού του φαινομένου και έχει τηρήσει αυστηρά τις διεθνείς υποχρεώσεις της στον συγκεκριμένο τομέα.
Οι οικονομικές συνέπειες αυτής της ένταξης υπήρξαν καταστροφικές. Μεταξύ Μαρτίου 2025 και Φεβρουαρίου 2026, 34 διεθνείς τραπεζικές οντότητες ανέστειλαν ή αρνήθηκαν να πραγματοποιήσουν συναλλαγές με την Κούβα, λόγω του φόβου δευτερογενών κυρώσεων, ακυρώνοντας λογαριασμούς ή απορρίπτοντας μεταφορές για την αγορά τροφίμων, φαρμάκων και καυσίμων.
Η κουβανική οικονομία έχασε παραδοσιακούς προμηθευτές, οι οποίοι διέκοψαν τις εμπορικές σχέσεις τους προκειμένου να αποφύγουν τον κίνδυνο κυρώσεων. Επιπλέον, το μέτρο οδήγησε στην επιβολή υψηλότερων επιτοκίων ως αποτέλεσμα της αξιολόγησης του country risk που εφαρμόζεται στην Κούβα.
Κατά συνέπεια, η πρόσβαση των εθνικών τραπεζικών και επιχειρηματικών φορέων σε χρηματοδότηση εξακολουθεί να μειώνεται σε σχέση με προηγούμενες περιόδους, γεγονός που γίνεται αντιληπτό στη μείωση της εγχώριας παραγωγής και των υπηρεσιών.
Η δυσμενής στάση των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων ως προς την επεξεργασία πληρωμών, σε συνδυασμό με την αδυναμία πρόσβασης σε ταχύτερες διαδρομές εφοδιαστικής, υποχρέωσε την Κούβα να αναλάβει υψηλά πρόσθετα κόστη για την προμήθεια βασικών εισροών. Όλα αυτά ενίσχυσαν τη σωρευτική επίδραση του αποκλεισμού και τη μακροχρόνια φθορά που προκαλεί.
Οι ψηφιακές πλατφόρμες και οι τεχνολογικές υπηρεσίες υπέστησαν επίσης τις συνέπειες του συγκεκριμένου χαρακτηρισμού. Καταγράφηκαν αναστολές πληρωμών προς Κουβανούς οικοδεσπότες σε πλατφόρμες καταλυμάτων, διακοπή υπηρεσιών ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προς κουβανικές επιχειρήσεις από παρόχους που συνδέονται με αμερικανικές εταιρείες, καθώς και κλείσιμο λογαριασμών εκστρατειών αλληλεγγύης που συγκέντρωναν χρήματα για δωρεές.
Πολλές κουβανικές διπλωματικές αποστολές αντιμετώπισαν επίσης σοβαρές δυσκολίες με τραπεζικές οντότητες που παραδοσιακά τους παρείχαν υπηρεσίες σε διάφορες περιοχές του κόσμου. Η κατάσταση αυτή επηρέασε τη λειτουργία και τη χρηματοδότησή τους, συμπεριλαμβανομένης της διεκπεραίωσης πληρωμών για προξενικές υπηρεσίες.
Κατά την εξεταζόμενη περίοδο συνεχίστηκε η επιβολή προστίμων από το Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ (OFAC) σε εταιρείες που πραγματοποιούν επιχειρηματικές δραστηριότητες με την Κούβα.
Παρά τον, σύμφωνα με την έκθεση, πλήρως παράνομο χαρακτήρα αυτής της πρακτικής, καθώς οι ΗΠΑ δεν έχουν δικαιοδοσία να αποφασίζουν για σχέσεις μεταξύ τρίτων, αυτού του είδους οι ενέργειες είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικές στην περικοπή και αποθάρρυνση κάθε μορφής εμπορικών σχέσεων με το νησί.
Στις 2 Ιουλίου 2025, η OFAC επέβαλε πρόστιμο ύψους 608.825 δολαρίων στην ιδιωτική διεθνή εταιρεία logistics Key Holding, LLC, με έδρα το Delaware, για υποτιθέμενες παραβιάσεις του καθεστώτος κυρώσεων κατά της Κούβας.
Η OFAC έκρινε ότι από τον Ιανουάριο του 2022 έως τον Ιούλιο του 2023, η κολομβιανή θυγατρική της Key Holding, LLC, η οποία τότε ονομαζόταν Key Logistics Colombia SAS, διαχειρίστηκε τη μεταφορά 36 φορτίων από την Κολομβία προς την Κούβα.
Στις 15 Ιουλίου 2025, η OFAC ανακοίνωσε την επιβολή νέου προστίμου, αυτή τη φορά ύψους 11.832.136 δολαρίων, στην ιδιωτική διεθνή εταιρεία χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών Interactive Brokers, LLC (IB), με έδρα το Greenwich του Connecticut, για παραβιάσεις του καθεστώτος κυρώσεων κατά της Κούβας.
Η OFAC έκρινε ότι από τις 15 Ιουλίου 2016 έως τις 31 Ιανουαρίου 2024, η IB παρείχε υπηρεσίες χρηματιστηριακής διαμεσολάβησης και επενδύσεων σε πρόσωπα που βρίσκονταν σε διάφορες χώρες, μεταξύ των οποίων και η Κούβα.
Παράλληλα, ο αυθαίρετος χαρακτηρισμός της Κούβας ως χώρας που υποστηρίζει την τρομοκρατία χρησιμοποιήθηκε ως επιχείρημα για την άρνηση έκδοσης της ηλεκτρονικής άδειας επίσκεψης στις ΗΠΑ, γνωστής ως ESTA, σε πολίτες χωρών που συμμετέχουν στο συγκεκριμένο πρόγραμμα και έχουν επισκεφθεί την Κούβα.
Το Γραφείο του Ιστορικού της Αβάνας καταγράφει σημαντική μείωση των επενδύσεων του ιδιωτικού τομέα στις περιοχές που έχουν προτεραιότητα για αποκατάσταση, λόγω της πτώσης του τουρισμού, γεγονός που έχει επηρεάσει το επίπεδο οικονομικής δραστηριότητας στις ιστορικές περιοχές της πόλης.
Αντίθετα, τα στοιχεία του Γραφείου δείχνουν ότι κατά την τελευταία περίοδο της κυβέρνησης Ομπάμα αυξήθηκαν οι επενδύσεις του ιδιωτικού τομέα σε δραστηριότητες που συνδέονταν με τον τουρισμό, όπως τα καταλύματα, η εστίαση και η ψυχαγωγία. Παράλληλα, όλα αυτά συνέβαλαν τότε σε εκθετική αύξηση της αποκατάστασης κτιρίων στο Ιστορικό Κέντρο της Αβάνας.
Γενικότερα, ο αυθαίρετος χαρακτηρισμός της Κούβας ως κράτους που υποστηρίζει την τρομοκρατία από το βορειοαμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών, σε συνδυασμό με την πρωτοφανή ενίσχυση του αποκλεισμού, έχει επηρεάσει αρνητικά όλες τις πτυχές της κουβανικής κοινωνίας, με άμεσες συνέπειες στην ποιότητα ζωής και στα ανθρώπινα δικαιώματα του πληθυσμού:
Η παιδική θνησιμότητα στην Κούβα αυξήθηκε από 4 ανά 1.000 ζώντες γεννήσεις το 2018 σε 9,9 το 2025, δηλαδή κατά 148%. Από τα 395 φάρμακα που παράγει η Κούβα και περιλαμβάνονται στον βασικό κατάλογο υγείας, τα 300 βρίσκονται σε έλλειψη λόγω δυσκολιών πρόσβασης σε πρώτες ύλες και φαρμακευτικές εισροές.
Υπάρχει μόνιμη δυσκολία στην απόκτηση ιατρικής τεχνολογίας βορειοαμερικανικής προέλευσης ή τεχνολογίας που περιέχει περισσότερο από 10% εξαρτήματα αμερικανικής προέλευσης. Αυτό απαιτεί τη χρήση μεσαζόντων και σημαντική αύξηση των τιμών, οι οποίες ενδέχεται να είναι δυσβάστακτες για την κουβανική οικονομία.
Στον τομέα της ογκολογίας εξακολουθεί να υπάρχει πρόβλημα στην απόκτηση μιας σειράς νέων φαρμάκων για τη θεραπεία του καρκίνου που παράγονται από βορειοαμερικανικές φαρμακευτικές εταιρείες.
Μεταξύ των φαρμάκων στα οποία δεν υπάρχει πρόσβαση περιλαμβάνονται:
- Pemetrexed (Lilly): αδενοκαρκίνωμα του πνεύμονα, μεσοθηλίωμα.
- Palbociclib (Pfizer): ορμονοευαίσθητος μεταστατικός καρκίνος του μαστού.
- Brentuximab vedotin (Seattle Genetics): ανθεκτικό λέμφωμα Hodgkin μετά από μεταμόσχευση.
- Pembrolizumab και Nivolumab (MSD και Bristol Myers Squibb αντίστοιχα): προηγμένη ανοσοθεραπεία για μεταστατικό μελάνωμα, καρκίνο του πνεύμονα, καρκίνο της ουροδόχου κύστης και λέμφωμα Hodgkin.
Στις υπηρεσίες γαστρεντερολογίας και νεφρολογίας, η πρόσβαση σε τεχνολογίες αιχμής είναι σοβαρά περιορισμένη.
Δεν μπορούν να αγοραστούν πύργοι ενδοσκόπησης πεπτικού της ιαπωνικής εταιρείας Olympus, καθώς, λόγω των προβλημάτων πληρωμών και των απειλών κυρώσεων, η προσφορά προς την Κούβα πολλαπλασιάζει επί δέκα την αξία του εξοπλισμού σε σύγκριση με άλλη χώρα της Λατινικής Αμερικής, ενώ παράλληλα αρνείται και η συντήρηση της υπάρχουσας τεχνολογίας.
Στη νεφρολογία, εταιρείες όπως η Baxter Healthcare και διανομείς όπως η Vitalmex Interamericana SA αρνούνται να εμπορευθούν με την Κούβα, επικαλούμενοι ρητά τον αποκλεισμό.
Σε ό,τι αφορά την καρδιολογία και τη γενετική, ζωτικής σημασίας συσκευές για παιδιά, όπως το HeartMate 3 και οι καρδιακές αντλίες PediMag και CentriMag της εταιρείας Abbott, που κατασκευάζονται στις ΗΠΑ, δεν είναι διαθέσιμες στα παιδιά της Κούβας. Οι συσκευές αυτές επιτρέπουν την παράταση της ζωής παιδιών με σοβαρές καρδιακές παθήσεις χωρίς να απαιτείται μεταμόσχευση.
Κατά το 2025 επηρεάστηκε η εξέταση 140 ασθενών λόγω έλλειψης φυτοαιμοσυγκολλητίνης, ενός αντιδραστηρίου που παράγεται από την αμερικανική εταιρεία Sigma-Aldrich και είναι απαραίτητο για την εργαστηριακή εξέταση που ονομάζεται μεταγεννητικός καρυότυπος και αναλύει τα χρωμοσώματα ενός νεογνού για την ανίχνευση συγγενών ανωμαλιών ή γενετικών συνδρόμων.
Η ειδική εκπαίδευση στην Κούβα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει μεγάλες δυσκολίες, παρά τις προσπάθειες των αρμόδιων φορέων να στηρίξουν μαθητές και οικογένειες.
Παρότι στη χώρα 259 μαθητές έχουν επωφεληθεί από κοχλιακό εμφύτευμα, 39 από αυτούς έχουν σπασμένο εκμαγείο ή στερούνται μπαταριών.
Εδώ και πέντε σχολικά έτη λειτουργούν μόλις 2 από τα 16 υπάρχοντα ακοόμετρα στις επαρχίες, γεγονός που επηρεάζει την ακουστική διέγερση 297 μαθητών που φοιτούν σε ειδικά σχολεία και 803 που εξυπηρετούνται στο κανονικό εκπαιδευτικό πλαίσιο.
Στην περίπτωση της οπτικής αναπηρίας, υπάρχει επιδείνωση της κατάστασης των μηχανών Braille (Perkins). Από αυτές, 21 δεν μπορούν να επισκευαστούν στη χώρα. Συνολικά απαιτούνται 63 τέτοιες μηχανές. Το έλλειμμα επηρεάζει 126 τυφλούς μαθητές, τόσο εκείνους που φοιτούν σε ειδικά σχολεία (59) όσο και εκείνους που εκπαιδεύονται στο κανονικό εκπαιδευτικό πλαίσιο (67).
Στην περίπτωση των κωφών και βαρήκοων παιδιών, η διευθύντρια του ειδικού σχολείου René Vilches Rojas, María de los Ángeles Escalona Arias, καταγγέλλει ότι η ενίσχυση του αποκλεισμού εμποδίζει την απόκτηση οπισθοωτιαίων προθέσεων και κοχλιακών εμφυτευμάτων, τα οποία είναι απαραίτητα για τους μαθητές της.
Από τους 65 μαθητές, 22 έχουν λάβει εμφυτεύματα, όμως οι πρόσφατοι περιορισμοί έχουν μειώσει δραστικά τις δυνατότητες πραγματοποίησης νέων χειρουργικών επεμβάσεων.
Κατασκευές και μεταφορές
Έχει σημειωθεί ισχυρή συρρίκνωση στον κατασκευαστικό τομέα. Το 2025 η εθνική βιομηχανία τσιμέντου κατέγραψε τη δεύτερη χαμηλότερη φυσική παραγωγή από τη νίκη της Επανάστασης το 1959.
Αυτό είχε ως αποτέλεσμα σημαντικά προγράμματα δημοσίων έργων να παρουσιάζουν πολύ χαμηλό επίπεδο υλοποίησης.
Για παράδειγμα:
- το Εθνικό Πρόγραμμα Οδοποιίας υλοποιήθηκε το 2025 μόλις κατά 43%,
- το Πρόγραμμα Επισκευής Αεροδρομίων κατά 58%,
- το Πρόγραμμα Υδραυλικών Πόρων κατά 64%,
- και το Πρόγραμμα Κατοικίας κατά 53%.
Η μεταφορά επιβατών στην Αβάνα πραγματοποιείται σήμερα με λίγο περισσότερα από 100 λεωφορεία, ενώ απαιτούνται τουλάχιστον 3.000 για την παροχή ποιοτικών υπηρεσιών.
Επιπλέον, η εξαιρετικά περιορισμένη διάθεση περίπου 40.000 τόνων καυσίμων για τη μεταφορά επιβατών κατά το τελευταίο έτος καλύφθηκε μόνο κατά περίπου 65%.
Το σενάριο αυτό οδήγησε τις κουβανικές αρχές μεταφορών να εκτιμήσουν ότι η σημερινή κατάσταση στον συγκεκριμένο τομέα είναι πιο περίπλοκη από ό,τι κατά τα δυσκολότερα χρόνια της λεγόμενης «Ειδικής Περιόδου», τη δεκαετία του 1990.
Η ένταξη της Κούβας στον κατάλογο των κρατών που υποστηρίζουν την τρομοκρατία εμποδίζει επίσης Κουβανούς καλλιτέχνες να συμμετέχουν σε προγράμματα πολιτιστικών ανταλλαγών με τη χρηματοδότηση αμερικανικών φορέων.
Προηγούμενες συνεργασίες με εταιρείες σύγχρονου χορού και σωματικού θεάτρου από τη Νέα Υόρκη ή την Καλιφόρνια διακόπηκαν λόγω της αδυναμίας έγκαιρης λήψης αδειών από την OFAC ή λόγω ακύρωσης έργων, επειδή δεν μπορούσαν να πραγματοποιηθούν πληρωμές προς Κουβανούς δημιουργούς.
Οι προκλήσεις για τις επενδύσεις και την προμήθεια βασικών εφοδίων για τον εθνικό αγροτικό τομέα έχουν επίσης αυξηθεί.
Για παράδειγμα, το πρόγραμμα παραγωγής ρυζιού στην Κούβα απέδωσε μόλις 1,9 τόνους ανά εκτάριο το 2025.
Αυτό ήταν χαμηλότερο κατά 2,31 τόνους ανά εκτάριο από την απόδοση των 4,21 τόνων ανά εκτάριο που είχε επιτευχθεί το 2018, πριν από την ενίσχυση του αποκλεισμού.
Απειλές στρατιωτικής επέμβασης
Ως συμπλήρωμα στον εκτεταμένο κατάλογο μέτρων ενίσχυσης του οικονομικού, εμπορικού και χρηματοπιστωτικού αποκλεισμού που εφαρμόστηκαν κατά το τελευταίο έτος, προστέθηκε η επαναλαμβανόμενη χρήση ιδιαίτερα απειλητικής και συγκρουσιακής ρητορικής κατά της Κούβας από τα ανώτατα κέντρα εξουσίας της σημερινής βορειοαμερικανικής κυβέρνησης.
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει: «Θα είχα την τιμή να πάρω την Κούβα».
Έχει επίσης απειλήσει την κουβανική κυβέρνηση προκειμένου να καταλήξει σε συμφωνία. Ο Βορειοαμερικανός πρόεδρος έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι η Κούβα θα ήταν η επόμενη, αναφερόμενος στη χώρα που θα βρισκόταν στη συνέχεια στην ατζέντα του Λευκού Οίκου για την επιβολή αλλαγής κυβέρνησης.
Με τον ίδιο τρόπο, δήλωσε δημόσια ότι θα τοποθετούσε ένα αεροπλανοφόρο σε απόσταση 100 γιάρδων από τις κουβανικές ακτές, με στόχο να εκφοβίσει την Κούβα και να προκαλέσει την κατάρρευση του πολιτικού, οικονομικού και κοινωνικού της συστήματος.
Η δήλωση αυτή αποτελεί, σύμφωνα με την έκθεση, σαφές παράδειγμα απειλής χρήσης βίας και παραβίασης της κυριαρχίας της Κούβας, καθώς παραπέμπει σε παραβίαση των εθνικών χωρικών υδάτων από ναυτική δύναμη με σαφείς επιθετικούς σκοπούς.
Από την πλευρά του, τον Ιανουάριο του 2026, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ενώπιον της Γερουσίας των ΗΠΑ ότι θα «ήθελε να δει αλλαγή καθεστώτος στην Κούβα».
Παράλληλα, σε επανειλημμένες δημόσιες εμφανίσεις του αρνήθηκε την ύπαρξη του αποκλεισμού και προσπάθησε να αποδώσει στην κουβανική κυβέρνηση την ευθύνη για τις δυσκολίες της χώρας, γεγονός που, σύμφωνα με την έκθεση, καταδεικνύει ανέντιμη και ασυνείδητη στάση.
Με αυτόν τον στόχο, οι κύκλοι εξουσίας στις ΗΠΑ έχουν οργανώσει μια εκστρατεία μέσω των μέσων ενημέρωσης για να εδραιώσουν και να δικαιολογήσουν στην αμερικανική κοινή γνώμη την ιδέα μιας άμεσης στρατιωτικής δράσης κατά της Κούβας.
Αρκετά βορειοαμερικανικά μέσα ενημέρωσης έχουν αναφερθεί σε στρατιωτικές αναγνωριστικές πτήσεις κοντά στις κουβανικές ακτές και στις προσπάθειες του Πενταγώνου να επικαιροποιήσει σχέδια έκτακτης ανάγκης για ενδεχόμενη επιχείρηση κατά της Κούβας.
Στο ίδιο πλαίσιο, τον Ιούνιο του 2026, ο υπουργός Πολέμου Pete Hegseth επισκέφθηκε την παράνομα κατεχόμενη ναυτική βάση του Γκουαντάναμο και προειδοποίησε ότι οι ΗΠΑ «είναι προετοιμασμένες για κάθε ενδεχόμενο» όσον αφορά την Κούβα.
Οι δηλώσεις αυτές γίνονται σε ένα πλαίσιο όπου η πίεση και η ζημιά που προκαλείται στο σύνολο του κουβανικού πληθυσμού δεν έχει προηγούμενο.
Όλα αυτά αποτελούν μέρος της πολιορκίας της Κούβας, η οποία, σύμφωνα με την έκθεση, είναι δομημένη, χειρουργικά σχεδιασμένη, εξαιρετικά ευρεία και, ίσως με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο εδώ και δεκαετίες, θα μπορούσε να αποτελέσει προοίμιο άμεσης επίθεσης κατά της κουβανικής επικράτειας.
Ιατρική συνεργασία
Κατά την περίοδο από τον Μάρτιο του 2025 έως τον Φεβρουάριο του 2026, η κυβέρνηση των ΗΠΑ εξαπέλυσε επίσης σφοδρή εκστρατεία συκοφαντιών και πιέσεων, η οποία συνεχίζεται, με στόχο να προκαλέσει τον τερματισμό της κουβανικής ιατρικής συνεργασίας σε διάφορες χώρες.
Για τον σκοπό αυτό χρησιμοποιήθηκαν ιδιαίτερα ανήθικες μέθοδοι, όπως η απειλή ανάκλησης των βορεοαμερικανικών θεωρήσεων εισόδου σε όλους τους αξιωματούχους τρίτων χωρών που είχαν συμμετάσχει στην υπογραφή συμφωνιών ιατρικής συνεργασίας με την Κούβα.
Οι απειλές αυτές δεν περιορίστηκαν στη ρητορική. Στις 3 Ιουνίου 2025, το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ ανακοίνωσε περιορισμούς στη χορήγηση θεωρήσεων εισόδου στις ΗΠΑ σε αξιωματούχους κυβερνήσεων χωρών της Κεντρικής Αμερικής και στις οικογένειές τους, με το πρόσχημα ότι είχαν δεσμούς με τα κουβανικά προγράμματα ιατρικής συνεργασίας.
Στις 13 Αυγούστου 2025, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ ανακοίνωσε παρόμοιους περιορισμούς θεωρήσεων για αξιωματούχους διαφόρων χωρών, καθώς και για πρώην αξιωματούχους του Παναμερικανικού Οργανισμού Υγείας.
Αξίζει να τονιστεί ότι οι συμφωνίες ιατρικής συνεργασίας που υπογράφουν οι κουβανικές αρχές δημόσιας υγείας με τις αρχές άλλων κρατών βασίζονται στην αρχή της νομιμότητας και του αμοιβαίου οφέλους και αποτελούν γνήσια μορφή συνεργασίας Νότου-Νότου, σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα.
Ανθρώπινα δικαιώματα και διεθνής καταδίκη
Ο αποκλεισμός συνιστά, σύμφωνα με την έκθεση, κατάφωρη, μαζική και συστηματική παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του κουβανικού λαού, σε ακόμη μεγαλύτερη κλίμακα μετά την πρόσφατη ενίσχυσή του και την επιβολή του πετρελαϊκού κλοιού.
Αυτό διαπιστώθηκε από την Ειδική Εισηγήτρια του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για τις αρνητικές επιπτώσεις των μονομερών καταναγκαστικών μέτρων στην απόλαυση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, Alena Douhan, κατά την επίσημη επίσκεψή της στην Κούβα από τις 11 έως τις 21 Νοεμβρίου 2025.
Στις 11 Μαΐου 2026, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ αναφέρθηκε στα καταναγκαστικά μέτρα των ΗΠΑ κατά της Κούβας και υπενθύμισε το ψήφισμα που κατέθεσε η Κούβα στη Γενική Συνέλευση, το οποίο χαρακτηρίζει τις κυρώσεις αυτές παράνομες και αντίθετες προς το Διεθνές Δίκαιο.
Παράλληλα, απέρριψε κάθε στρατιωτική προσέγγιση και εξέφρασε την επιθυμία του να μην συνεχίσει ο κουβανικός λαός να υποφέρει δραματικά, αναφερόμενος στην ενίσχυση του αποκλεισμού.
Πιο πρόσφατα, τον Ιούνιο του 2026, ο Ύπατος Αρμοστής των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Volker Türk, προειδοποίησε ότι η διεύρυνση των κυρώσεων που επιβάλλουν οι ΗΠΑ στην Κούβα προκαλεί εκτεταμένες ζημιές στον πληθυσμό και θέτει ζωές σε κίνδυνο, ενώ κάλεσε να σταματήσουν αυτές οι ενέργειες.
Ο Ύπατος Αρμοστής δήλωσε ότι «οι περιορισμοί στα καύσιμα που επιβλήθηκαν από τις αρχές του 2026 και η πρόσφατη αυστηροποίηση των εξωεδαφικών κυρώσεων, συνολικά, βλάπτουν άμεσα τον κουβανικό πληθυσμό, ιδιαίτερα τους πιο ευάλωτους».
Ανέφερε επίσης ότι «υπάρχουν παιδιά που πεθαίνουν επειδή οι γιατροί δεν έχουν πρόσβαση σε βασικές προμήθειες και φάρμακα».
Σε άλλη τοποθέτησή του, ο Ύπατος Αρμοστής δήλωσε: «Η Κούβα πνίγεται από τις κυρώσεις των ΗΠΑ».
Διεθνής αλληλεγγύη
Στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών παρατηρήθηκε σημαντική υποστήριξη για την κατάργηση του αποκλεισμού. Κοινωνικά κινήματα, συνδικάτα, κοινοτικές οργανώσεις, διανοούμενοι και μεγάλα τμήματα της κοινωνίας των πολιτών προώθησαν επιστολές, ψηφίσματα και εκστρατείες που συγκέντρωσαν μαζική υποστήριξη.
Σε τοπικό και νομοθετικό επίπεδο καταγράφηκαν δημοτικά ψηφίσματα και δηλώσεις εκπροσώπων που αμφισβήτησαν την πολιτική ασφυξίας και ζήτησαν μια προσέγγιση απέναντι στην Κούβα βασισμένη στον διάλογο και στον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου.
Οι εκδηλώσεις αυτές δείχνουν ότι η απόρριψη του αποκλεισμού δεν αποτελεί μόνο εξωτερική καταδίκη, αλλά βρίσκει απήχηση και μεταξύ πολιτών και οργανώσεων στο ίδιο το κράτος που τον εφαρμόζει.
Τα αφρικανικά κράτη συνέχισαν να επιδεικνύουν την αταλάντευτη αλληλεγγύη τους προς την Κούβα. Τον Φεβρουάριο του 2026, η Συνέλευση της Αφρικανικής Ένωσης ενέκρινε, για 17η συνεχόμενη φορά, ψήφισμα καταδίκης του βορειοαμερικανικού αποκλεισμού κατά της Κούβας.
Η πρωτοβουλία αυτή ζήτησε επίσης την αφαίρεση της Κούβας από τον μονομερή κατάλογο των χωρών που φέρονται να υποστηρίζουν την τρομοκρατία και εξέφρασε ανησυχία για τον εξωεδαφικό αντίκτυπο του αποκλεισμού, ιδιαίτερα λόγω της εφαρμογής του Τίτλου III του Νόμου Helms-Burton.
Στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική, η απόρριψη του βορειοαμερικανικού αποκλεισμού κατά της Κούβας και η αλληλεγγύη προς το νησί εκφράστηκαν με έντονο και ποικιλόμορφο τρόπο καθ’ όλη τη διάρκεια του 2025 και στις αρχές του 2026.
Από τα υψηλότερα κυβερνητικά επίπεδα, με επανειλημμένες δηλώσεις προέδρων όπως η Claudia Sheinbaum (Μεξικό), ο Luis Arce (Βολιβία), ο Lula da Silva (Βραζιλία), ο Gustavo Petro (Κολομβία), ο Gabriel Boric (Χιλή), ο Nicolás Maduro (Βενεζουέλα), η Xiomara Castro (Ονδούρα) και πρωθυπουργών όπως η Mia Mottley (Μπαρμπάντος), ο Gaston Browne (Αντίγκουα και Μπαρμπάντος), ο John Briceño (Μπελίς) και ο Dickon Mitchell (Γρενάδα), μέχρι τη νομοθετική δράση μέσω κοινοβουλευτικών ψηφισμάτων στο Περού, την Ουρουγουάη και την Τζαμάικα, καθώς και δηλώσεις διακοινοβουλευτικών ομάδων φιλίας με την Κούβα σε χώρες όπως η Χιλή και το Εκουαδόρ.
Η περιοχή της Ασίας και της Ωκεανίας εξέφρασε επίσης επίσημες τοποθετήσεις και διοργάνωσε κοινωνικές κινητοποιήσεις. Η Κίνα και το Βιετνάμ, μέσω των ανώτατων κρατικών και κυβερνητικών οργάνων τους, ζήτησαν τον τερματισμό των καταναγκαστικών μέτρων και απέρριψαν την τιμωρητική ένταξη της Κούβας στον κατάλογο των κρατών που φέρονται να υποστηρίζουν την τρομοκρατία.
Στην Αυστραλία, τη Νέα Ζηλανδία, την Ιαπωνία, την Ινδία και το Ανατολικό Τιμόρ, πολιτικά κόμματα, οργανώσεις αλληλεγγύης και συνδικάτα προώθησαν εκστρατείες συλλογής υπογραφών και ψηφίσματα υποστήριξης προς την Κούβα.
Στην Ευρώπη, οι φωνές κατά του αποκλεισμού είχαν επίσης σημαντική παρουσία σε πολλαπλά επίπεδα.
Από επίσημες εκκλήσεις της Κρατικής Δούμας και του Συμβουλίου της Ομοσπονδίας της Ρωσίας, μέχρι τοποθετήσεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και ψηφίσματα με ευρεία υποστήριξη στο Ηνωμένο Βασίλειο, το μήνυμα ήταν σαφές: ο αποκλεισμός πρέπει να τερματιστεί.
Παράλληλα, διάφοροι πολιτικοί φορείς στη Γαλλία, το Βέλγιο, την Ιρλανδία, την Ισπανία, την Αυστρία, την Κροατία, την Πολωνία, τη Λευκορωσία και το Λουξεμβούργο εξέδωσαν δηλώσεις ή υιοθέτησαν πρωτοβουλίες που υπογράμμισαν την παρανομία και τις ανθρωπιστικές επιπτώσεις του αποκλεισμού.
Όλες αυτές οι εκδηλώσεις υποστήριξης και αλληλεγγύης αντικατοπτρίστηκαν στην συντριπτική υποστήριξη που έλαβε το πιο πρόσφατο ψήφισμα της Κούβας κατά του αποκλεισμού, το οποίο παρουσιάστηκε στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών στις 29 Οκτωβρίου 2025, όταν 165 κράτη-μέλη ψήφισαν υπέρ της άρσης αυτής της παρωχημένης και εγκληματικής πολιτικής κατά του κουβανικού λαού.
Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι, κατά τη διάρκεια της υψηλού επιπέδου συζήτησης της 80ής Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, τον Σεπτέμβριο του 2025, 43 ηγέτες ύψωσαν τη φωνή τους ζητώντας τον τερματισμό του αποκλεισμού, γεγονός που τον ανέδειξε σε ένα από τα θέματα με τη μεγαλύτερη προβολή εκείνη την περίοδο.
Γενικότερα, η κοινωνία των πολιτών σε ολόκληρο τον κόσμο διαδραμάτισε κεντρικό και ιδιαίτερα ενεργό ρόλο στην καταγγελία του αποκλεισμού: οργανώσεις αλληλεγγύης, ενώσεις φιλίας, ιατρικά δίκτυα και ΜΚΟ διοργάνωσαν εκστρατείες συλλογής υπογραφών, δωρεών και δημόσιων δράσεων για να αναδείξουν τις ανθρωπιστικές επιπτώσεις του κλοιού κατά της Κούβας.
Για παράδειγμα, επιστολή προς τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, την οποία υπέγραψαν αρχικά 515 διανοούμενοι και καλλιτέχνες, με πρωτοβουλία του Μεξικανικού Τμήματος του Δικτύου Διανοουμένων και Καλλιτεχνών για την Υπεράσπιση της Ανθρωπότητας, έφθασε να συγκεντρώσει περισσότερες από 20.000 υπογραφές.
Συνδικάτα, επαγγελματικές ενώσεις και πολιτικές νεολαίες σε πολλές χώρες ενέκριναν ψηφίσματα και κάλεσαν σε διαδηλώσεις μπροστά από διπλωματικές αντιπροσωπείες, δείχνοντας ότι η διαμαρτυρία κατά του αποκλεισμού ξεπερνά τα διπλωματικά φόρα και φθάνει στους δρόμους και στις πόλεις ολόκληρου του κόσμου.
Το Convoy Nuestra América αποτέλεσε εμβληματική εκδήλωση διεθνούς αλληλεγγύης προς την Κούβα: αντιπροσωπείες αποτελούμενες από πολυάριθμες οργανώσεις αλληλεγγύης, συνδικάτα, φοιτητικές συλλογικότητες και πολιτιστικές οργανώσεις ταξίδεψαν στο νησί για να εκφράσουν έμπρακτα την απόρριψή τους για τον αποκλεισμό και να προσφέρουν υλική και συμβολική υποστήριξη.
Συμπέρασμα
Μπροστά σε ένα τόσο δυσμενές περιβάλλον, όπως αναλύθηκε στην παρούσα έκθεση, η Κούβα δεν έχει μείνει απομονωμένη.
Η συντριπτική πλειονότητα των μελών της διεθνούς κοινότητας, πολιτικές δυνάμεις από ολόκληρο τον κόσμο, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και προσωπικότητες από κάθε γωνιά του πλανήτη εξακολουθούν να εκφράζουν την αλληλεγγύη τους προς την Κούβα.
Το επίτευγμα των Κουβανών να αντέχουν μια τόσο ανελέητη πολιορκία θα συνεχίσει να προκαλεί τον θαυμασμό σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Ο λαός της Κούβας θα προχωρήσει μπροστά, διότι η ανθεκτικότητα, η δημιουργικότητα και η αποφασιστικότητά του δεν μπορούν να αποκλειστούν με κανέναν τρόπο.
Διαρκής εναλλακτική ενημέρωση Prensa Rebelde GR / La Red Solid@ria Griega / Todos Somos Venezuela GR / REDH GR