H Ρώσικη Επανάσταση και η Λατινική Αμερική

Adalberto Santana   Πηγή: www.telesurtv.net Πριν 100 χρόνια, στις 25 Οκτώβρη 1917 ( με το Ιουλιανό ημερολόγιο, για τον ...

Παρασκευή, 20 Οκτωβρίου 2017

Ο Τσαβισμός ζει: μία πρώτη ανάλυση των περιφερειακών εκλογών


Το πλαίσιο

Αυτές οι περιφερειακές εκλογές έπονται ενός κύκλου βίας υποκινούμενου από παράγοντες του αντιτσαβισμού εντός και εκτός της Βενεζουέλας. Μετά από τέσσερις μήνες βίας κατά τους οποίους η αντιπολίτευση της Βενεζουέλας επιχείρησε να μποϊκοτάρει τις εκλογές για την Εθνική Συντακτική Συνέλευση (ANC), ο τσαβισμός κατάφερε να οδηγήσει την σύγκρουση στην εκλογική οδό. Ο ισχυρισμός ότι στη Βενεζουέλα υπάρχει "δικτατορία" αποδείχθηκε άστοχος αφού η Τράπεζα της Δημοκρατικής Ενότητας (MUD) συμμετείχε σε αυτές τις εκλογές.
Η Βενεζουέλα υποφέρει επίσης από έναν κύκλο πολιτικών και οικονομικών κυρώσεων που προωθούνται από τον Λευκό Οίκο. Τονίζουν την απουσία δημοκρατικών εγγυήσεων στη Βενεζουέλα. Από την άλλη πλευρά, ο Οργανισμός Αμερικανικών Κρατών (OAΚ), που προστατεύεται σαφώς από τις Ηνωμένες Πολιτείες, βασίζεται στον ίδιο ισχυρισμό και επανειλημμένα προωθεί πράξεις απονομιμοποίησης αυτών των εκλογών, παραλείποντας ακόμη και τη συμμετοχή των αντιπολιτευτικών δυνάμεων σε αυτές.

Την Κυριακή 15 Οκτωβρίου, ο Πρόεδρος Νικολάς Μαδούρο επέκρινε τη σιωπή των εταιριών των μέσων μαζικής ενημέρωσης και των πολιτικών εκπροσώπων και κυβερνήσεων που έχουν απονομιμοποιήσει τη δημοκρατία της Βενεζουέλας προσπαθώντας να κρύψουν τις εκλογές και τα αποτελέσματά τους. Επεσήμανε τους κινδύνους του να εξακολουθούν να επιμένουν να κηρύξουν τη Βενεζουέλα παράνομο ή αντιδημοκρατικό κράτος. Τέλος, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι "η Βενεζουέλα έχει αποδείξει στον κόσμο ότι ζούμε σε μια πλήρη δημοκρατία".
Παρά τις μεταβλητές αυτές, οι θεσμοί που δημιουργήθηκαν από τον τσαβισμό κατάφεραν να οργανώσουν αυτό το εκλογικό γεγονός και κατόρθωσαν να δαμάσουν τους παράγοντες που, εντός και εκτός Βενεζουέλας, προσπάθησαν να υπονομεύσουν τη σταθερότητα των θεσμών της Βενεζουέλας σπρώχνοντας τη χώρα στο χείλος ενός εμφυλίου πολέμου.

Τα αποτελέσματα

Η εκλογική συμμετοχή ανήλθε στο 61,14% των εγγεγραμμένων στους μόνιμους εκλογικούς καταλόγους. Για το είδος των εκλογών, θεωρείται πολύ υψηλή η συμμετοχή, ανώτερη από εκείνη σε παρόμοια γεγονότα χωρών όπως η Κολομβία, η Χιλή, η Αργεντινή, το Μεξικό αλλά και άλλων όπως οι ΗΠΑ, η Γαλλία και η Γερμανία.
Ο τσαβισμός κατάφερε να κερδίσει το 54% των ψήφων του εθνικού συνόλου, επιστρέφοντας στη νικηφόρο πορεία σε εκλογές για συμβατικά δημόσια αξιώματα.
Η MUD, από την πλευρά της, έλαβε το 45% των ψήφων. Ο τσαβισμός κέρδισε το 75% των πολιτειών, δηλαδή 17 πολιτείες από τις 23 συνολικά. Η MUD κέρδισε πέντε περιφέρειες και μια μόνο μια πολιτεία (Bolivar) μένει μέχρι στιγμής να καθοριστεί.
Ωστόσο, αυτή η συμπαγής νίκη έχει και συμβολική εξήγηση: ιστορικά πολιτικά και εκλογικά οχυρά της αντιπολίτευσης, όπως οι πολιτείες Λάρα, Μιράντα και Αμαζόνας, που χρησιμοποιούνται ως πολιτικοί καταπέλτες για να τοποθετηθούν στις προεδρικές εκλογές, πέρασαν στα χέρια του τσαβισμού με άνεση. Εάν αυτό αναλυθεί από τη λογική της παρουσίασης των διοικήσεων τους ως ένα εναλλακτικό «μοντέλο» στον τσαβισμό, τότε η MUD έχασε τρεις προεδρικές εκλογές συνεχόμενα. Η ηγεσία του Henri Falcón και του Henrique Capriles είναι εξασθενημένη και χωρίς βάση εξουσίας όπου μπορεί να στηριχθεί για να επιδιώξει μεγαλύτερες κατακτήσεις.
Όσον αφορά την εθνική ψήφο, χωρίς τα αποτελέσματα από το Bolívar, ο τσαβισμός υπερασπίστηκε με περισσότερες από 5 εκατομμύρια 200 χιλιάδες ψήφους - αριθμός που θα αυξηθεί αφού διαβιβαστεί το 100% των πρακτικών - ενώ η MUD πήρε 4 εκατομμύρια 500 χιλιάδες ψήφους.
Από τα στατιστικά αυτά στοιχεία προκύπτουν και κάποιες συγκρίσεις που δεν πρέπει να αγνοηθούν: η MUD έχασε σχεδόν 3 εκατομμύρια ψήφους σε σύγκριση με τις κοινοβουλευτικές εκλογές του 2015, όπου είχε κερδίσει περισσότερες από 7 εκατομμύρια ψήφους.
Από την πλευρά του ο τσαβισμός, παρενοχλημένος και μπλοκαρισμένος από τις ΗΠΑ, τους δορυφόρους τους στην περιοχή και ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, κατόρθωσε να διατηρήσει και να ανακτήσει το πολιτικό του κεφάλαιο σε μια εποχή μεγάλων δυσκολιών.
Η νίκη του τσαβισμού φαίνεται όχι μόνο στον αριθμό των πολιτειών που έχουν αποκτηθεί και των ψήφων που έχουν ληφθεί, αλλά και στην εκλογική μείωση μιας MUD που ήλπιζε να αξιοποιήσει την προωθημένη οικονομική δυσαρέσκεια, αξίζει να σημειωθεί, από αυτούς τους ίδιους, μέσα από την Εθνοσυνέλευση και μέσα από τις οικονομικές κυρώσεις που προωθούνται από τις ΗΠΑ.

Πολιτικοί παράγοντες που επηρέασαν τα αποτελέσματα

Με πρώτη ματιά θα μπορούσαν να επισημανθούν μερικά εξαιρετικά στοιχεία που θα μπορούσαν να εξηγήσουν τη νίκη του τσαβισμού. Στη συνέχεια αναφέρουμε μερικά από τα πιο σχετικά:
-Σε ένα πλαίσιο οικονομικών αντιξοοτήτων, ο τσαβισμός εφάρμοσε συστήματα προστασίας στον επισιτιστικό τομέα μαζικής εμβέλειας. Οι Τοπικές Επιτροπές Εφοδιασμού και Παραγωγής (CLAP) υπήρξαν καθοριστικές στην προστασία ευρέων τομέων, που περιέχουν τις συνέπειες του χάους στα συστήματα εφοδιασμού και τιμών στο πλαίσιο του οικονομικού πολέμου εναντίον της Βενεζουέλας. Τον Αύγουστο η κάλυψη αυτού του σχεδίου αυξήθηκε κατά 58%, εξυπηρετώντας περισσότερες από 9 εκατομμύρια οικογένειες.
- Το σύστημα Δελτίο της Πατρίδας (Carnet de la Patria), μια πολιτική της κυβέρνησης της Βενεζουέλας για να εξορθολογήσει και να εστιάσει στη διαχείριση των Αποστολών (κοινωνικά προγράμματα), υπήρξε αποτελεσματικό στην οργάνωση του πληθυσμού σε ευάλωτες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες. Στο πλαίσιο της τρέχουσας οικονομικής αντιξοότητας, η εκλογική επιλογή της Δημοκρατικής Στρογυλής Τράπεζας (MUD) δεν μεταφράζεται σε συγκεκριμένες λύσεις, ένας παράγοντας που είχε άμεση επίπτωση τη μείωση της εκλογικής της υποστήριξης.
- Η εκλογική οργάνωση του τσαβισμού και η πρότασή του για λύσεις στις μεγάλες απαιτήσεις του πληθυσμού ήταν στοιχεία που συνδυάστηκαν σωστά. Ένα μεγάλο μέρος του εκλογικού σώματος θεώρησε ότι ο τσαβισμός είναι ο τομέας με την ικανότητα να αναλάβει τα μεγάλα καθήκοντα και προκλήσεις στη διαχείριση των περιφερειακών κυβερνήσεων.
-Οι κυρώσεις της Διοίκησης Τραμπ και οι ανοιχτές παρεμβατικές δράσεις της κυβέρνησης των ΗΠΑ οδήγησαν στη συνοχή των δυνάμεων των τσαβιστών και αύξησαν σημαντικά τη στήριξη προς την εθνική άμυνα, την ασφάλεια, την ανεξαρτησία και την κυριαρχία ως παράγοντες κινητοποίησης των ιδεών του τσαβισμού. Παρακινούμενη από αυτό, η εταιρεία Datanalisis, μια από τις πιο σημαντικές εταιρείες δημοσκοπήσεων της χώρας, δήλωσε ότι η δημοτικότητα του προέδρου Νικολάς Μαδούρο είχε αυξηθεί κατά 5,8% στα τέλη Σεπτεμβρίου.
-Οι βίαιες ενέργειες της MUD, καθώς και οι συχνές περιοδείες της στο εξωτερικό ζητώντας την επιβολή κυρώσεων και τον οικονομικό στραγγαλισμό της Βενεζουέλας, υπήρξαν επίσης βασικά στοιχεία προς την ίδια κατεύθυνση. Ο τσαβισμός δημιούργησε μια ευνοϊκή πολιτική ειρήνης για την ανάκτηση της πολιτικής ειρήνης απορρίπτοντας την παρεμβατική ατζέντα, πολώνοντας την πολιτική σκηνή ανάμεσα σε αυτούς που επιδιώκουν την καταστροφή του έθνους και εκείνους που αναζητούν λύσεις στα προβλήματα χωρίς μέσο τη βία.
-Αφαιρώντας κάθε διοικητικό ή διαχειριστικό στοιχείο στις περιφερειακές εκλογές, ο τσαβισμός κατάφερε να φέρει το κέντρο της πολιτικής σύγκρουσης στις κάλπες: να αποφασισθεί μεταξύ της πολιτικής σταθερότητας ή του χάους, μεταξύ της τάξης και της ακυβερνησίας.
-Νέοι περιφερειακοί ηγέτες προστέθηκαν στον τσαβισμό για τις εκλογές αυτές. Αυτοί συνέπεσαν με ήδη εδραιωμένους περιφερειακούς ηγέτες. Η εκλογική επιλογή του τσαβισμού αναδείχθηκε ανανεωμένη σε μεγάλο βαθμό, ενώ για την αντιπολίτευση, ο συνδυασμός μεταξύ ηγετών χαμηλού προφίλ, δημάρχων με χείριστες διοικήσεις και σχήματα διαχείρισης δεν απέδωσε τα αναμενόμενα αποτελέσματα και καθόρισε άμεσα τα μεγάλα κενά που σημειώθηκαν σε ορισμένες πολιτείες.
-Ο τσαβισμός ως πολιτική ταυτότητα είναι επίσης ένας παράγοντας που πρέπει να αναθεωρηθεί. Διαθέτει ισχυρά οχυρά στο εσωτερικό της χώρας. Οι επαναστατικές δυνάμεις κερδίζουν με μεγάλη διαφορά σε διάφορες πολιτείες όπου παραδόξως ο οικονομικός πόλεμος υπήρξε ισχυρότερος,. Αυτό μπορεί να εξηγηθεί μόνο από τα υψηλά επίπεδα συνείδησης σε αυτήν την πολιτική κοινότητα. Ο τσαβισμός καταλαβαίνει βάσει μιας πολύς απλής λογικής ότι υπάρχει ένα πλαίσιο οικονομικού εκβιασμού με επικεφαλής επιχειρηματικούς και εμπορικούς παράγοντες που συμμαχούν με τη MUD και αντιτίθεται σε αυτές τις ενέργειες υποταγής. Κατά συνέπεια, ο τσαβισμός ψηφίζει τιμωρώντας τους υποστηρικτές του πολέμου.
-Η βία των μηνών Απριλίου, Μαΐου, Ιουνίου και Ιουλίου του τρέχοντος έτους, με το θανατηφόρο υπόλοιπο (147 θάνατοι) και τις αμέτρητες ζημιές σε δημόσια και ιδιωτική περιουσία, μαζί με τις πρακτικές της τρομοκρατίας του δρόμου και της παραστρατιωτικής βίας, ρήμαξαν την κοινωνία της Βενεζουέλας διαιρώντας την αντιπολίτευση ανάμεσα σε εκείνους που απέρριψαν τη βία και εκείνους που τη στήριξαν.
- Υπήρξε ένα εκλογικό παράδοξο: υπήρχαν αντίπαλοι που δεν ψήφισαν την MUD διότι την ερμήνευσαν ως βίαιη οργάνωση. Υπήρξαν επίσης και σημαντικοί τομείς που διακαώς πίστεψαν σε μια ανατροπή του τσαβισμού και είδαν τις προσδοκίες τους να διαψεύδονται, όταν η MUD προσέφυγε στις εκλογές. Και οι δύο ομάδες, ειδικά η δεύτερη, αποτέλεσαν σημάδι απογοήτευσης προς τους ηγέτες της MUD τους οποίους θεώρησαν προδότες, ασταθείς και ασυνεπείς. Η εκλογική αποχή λειτούργησε εναντίον της MUD.
Οι ακόμα φρέσκες εικόνες βίας και τρομοκρατίας που επέφεραν χάος στη Βενεζουέλα για τέσσερις μήνες, αφήνοντας ένα υπόλοιπο περισσότερων από 100 νεκρών, δημιούργησαν μια δυσμενή κατάσταση όσον αφορά την εκλογική υποστήριξη προς τη MUD, πέρα από την αντιπολιτευτική βάση. Η μη αποκρυστάλλωση των σχεδίων της για την ανατροπή της κυβέρνησης ενίσχυσε τον τσαβισμό ως εκπροσώπου της τάξης και της σταθερότητας. Ένας παράγοντας που σε περιόδους στρες, ανασφάλειας για το μέλλον και αναταραχής, όπως οι σημερινές, προσελκύουν την υποστήριξη του πληθυσμού, ακόμα εκείνου του μέρους που τα προηγούμενα χρόνια ψήφισε τη MUD.
- Ο αγώνας κατά της διαφθοράς που ανέλαβε ο Γενικός Εισαγγελέας Tarek William Saab, αμέσως μετά τον διορισμό του από την Εθνική Συντακτική Συνέλευση, συνέβαλε σημαντικά στη βελτίωση της εικόνας της κυβέρνησης της Βενεζουέλας. Η σταθεροποίηση της πετρελαϊκής βιομηχανίας και η αποτελεσματική εφαρμογή του νόμου στις εταιρείες που απέσπασαν δολάρια από το κράτος, νομιμοποίησαν εκ νέου την κυβέρνηση της Βενεζουέλας ως παράγοντα τάξης.
- Ο μεταναστευτικός παράγοντας, που προηγουμένως σχολιάστηκε από αυτό το βήμα, λειτούργησε εναντίον της MUD. Η λεγόμενη «βενεζουελάνικη διασπορά», που αποτελείται κυρίως από ανθρώπους της μεσαίας τάξης, διαπέρασε την αντιπολιτευτική εκλογική βάση μειώνοντας τις ψήφους της σε στρατηγικές αστικές πολιτείες, υψηλής συγκέντρωσης όπου στις προηγούμενες εκλογές είχε επιτευχθεί ένα σταθερό πλεονέκτημα. Η ατζέντα της οικονομικής πολιορκίας που προωθήθηκε από την MUD, βασικός λόγος της μετανάστευσης, επέστρεψε ως μπούμερανγκ στις εκλογικές της προσδοκίες.
-Ένα μέρος του εκλογικού σώματος δεν ταυτίστηκε με τα γενικευμένα μέτρα οικονομικής ασφυξίας που επέβαλε η διοίκηση Τράμπ και τα οποία είχαν ζητήσει επανειλημμένα οι ηγέτες της MUD. Οι ενέργειες οικονομικής παρέμβασης που περιπλέκουν ακόμη περισσότερο την οικονομική καθημερινή ζωή του πληθυσμού δεν είχαν την πλειοψηφική στήριξη του πληθυσμού κατά τη στιγμή της κάλπης.
- Χάνοντας τα οχυρά της στις πολιτείες Λάρα, Μιράντα και Αμαζώνας, γίνεται σαφές ότι η MUD δεν εκπροσωπεί μια αποτελεσματική κυβερνητική διαχείριση, σύμφωνα με τις προσδοκίες του πληθυσμού. Η αντίληψη για τη MUD - μια οργάνωση γεμάτη από ανεκπλήρωτες υποσχέσεις – υπήρξε καθοριστική για τον κλονισμό της στήριξης των οπαδών της, όχι μόνο σε αυτά τις πολιτείες, αλλά και σε πολλές άλλες. Δεν είναι ενδεικτική της περιφερειακής διαχείρισης.
-Η ομιλία της MUD, που επικεντρώθηκε αποκλειστικά στην αναφορά της κυβέρνησης του Maduro σαν "δικτατορία", ήταν ανεπαρκής. Αυτή η ομιλία δεν κινητοποίησε την υποστήριξη, επειδή επικεντρώθηκε στην κινητοποίηση της απόρριψης του τσαβισμού. Στις περιφερειακές εκλογές, η προσφορά λύσεων στις απαιτήσεις του πληθυσμού αποτέλεσε το κλειδί και αυτό το στοιχείο απουσίαζε από την ομιλία της MUD, η οποία υπήρξε εγκάρσια δημαγωγός και μη συνεπής με τις άμεσες ανάγκες του πληθυσμού.